Hoewel het onderwerp 'kennismigratie' feitelijk tot de
portefeuille van minister Leers behoort, waren het de
departementen SZW, EL&I en OCW die het onderwerp deze week een
nieuwe richting gaven. En wel op een manier die nog maar weinig aan
de Regeerakkoord-formuleringen doet denken en veel meer aan de
snelle versoepelingen die het kabinet van Angela Merkel heeft
doorgevoerd om het tekort aan Fachkräfte tegen te gaan en
de aantrekkelijkheid van Duitsland voor de top van de
kennismigranten uit heel de wereld in hoog tempo te
vergroten.
Kijk en vergelijk
Wie de teksten van het Regeer- en Gedoogakkoord en de recente
kabinetsreactie op het Masterplan Bèta en Technologie met elkaar
vergelijkt, ziet opmerkelijke verschillen. Zo werd in het
Regeerakkoord van 2010 vooral nadruk gelegd op het mogelijke
misbruik dat van de kennismigrantenregeling zou worden gemaakt. Dit
was geheel in lijn met de opvattingen van de PVV die kritisch was
over het feit dat voor kennismigranten alleen een salariscriterium
gold.
De Partij voor de Vrijheid zegt op zijn website dat "om de échte
kennismigrant in onze economie binnen te halen, alleen een
financiële eis m.b.t. de hoogte van het jaarsalaris volstrekt
onvoldoende is." Voor de PVV moeten kennismigranten meer in hun
mars hebben dan een bepaald minimumsalaris en dient de overheid
extra eisen te stellen. "Zo moet het gaan om hooggekwalificeerde
kenniswerkers die in Nederland niet of nauwelijks beschikbaar
zijn. Ook is de PVV van mening dat een kennis- en/of
opleidingseis volstrekt gerechtvaardigd is."
Misbruik miniem
In het recente kamerstuk van de Ministeries van SZW, EL&I en
OCW wordt een andere weg ingeslagen: de nadruk ligt nu niet meer op
het onderzoeken van misbruik van de
Kennismigrantenregeling. Alleen al aan de percentages toegekende
vergunningen is namelijk af te leiden dat het aantal oneigenlijke
aanvragen zeer beperkt is en verhalen hierover veelal broodjes aap
zijn. Het kabinet geeft nu aan juist te willen onderzoeken "of
en zo ja, op welke wijze het huidige regime voor verstrekking van
de tewerkstellingsvergunning voor de kennisindustrie
versoepeld kan worden."
(cijfers ontleend aan Jaarverslag 2011 van de IND)
Ook zegt het kabinet met zoveel woorden dat men het
salariscriterium niet wil optuigen met andere toelatingseisen.
Immers: "Het enkelvoudige salariscriterium maakt het mogelijk om
snel te beslissen." En dat laatste is bijzonder belangrijk voor
Nederlandse ondernemingen die buitenlandse kenniswerkers willen
aantrekken. Wie een Indiase ICT'er nodig heeft, wil geen half jaar
moeten soebatten bij de IND om de juiste papieren te krijgen.
Extra kansen talent te zoeken
Voor afgestudeerde buitenlandse studenten wordt de salariseis nu
zelfs naar beneden bijgesteld. Kennismigranten onder de 30 jaar
kunnen een aanvraag doen voor een 'Zoekjaar' waarin ze in Nederland
een baan mogen zoeken. Waar onlangs nog stevig werd vastgehouden
aan een minimuminkomen van € 37.575, wordt dat bedrag nu door SZW,
EL&I en OCW naar beneden bijgesteld: een jonge kennismigrant
kan na zo'n zoekjaar ook op een jaarinkomen van € 26.931 in
Nederland blijven.
Om bedrijven nog verder tegemoet te komen, kunnen deze zich
aanmelden bij de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) voor de
Kennismigrantenregeling. Die kans wordt hen nu ook geboden als er
nog geen zicht is op een concrete kennismigrant, maar wel de
'markt verkend' moet worden met oog op het aaantrekken van
talent.
Kennis Deal in internationaal perspectief
Het lijkt erop dat het kabinet het geleuid van de topsectoren
duidelijk heeft gehoord. Deze sectoren kúnnen eenvoudigweg niet
zonder vergroting van het internationale perspectief op de
arbeidsmarkt, zoals 'boegbeeld' Jeroen van der Veer al nadrukkelijk
liet horen bij de opening van het academisch jaar in Leiden.
"Op wo- en steeds meer ook op hbo-niveau is er sprake van een
internationale arbeidsmarkt. De topsectoren beschouwen dit als kans
om de kwaliteit en kwantiteit van de technische beroepsbevolking te
versterken", zegt het kabinet nu ook zelf.
CDA-fractieleider Sybrand van Haersma Buma riep al tijdens de algemene politieke
beschouwingen na Prinsjesdag op tot het sluiten van een Kennis Deal
op dit terrein, ondanks de restrictieve toon en eisen in het
regeerakkoord. De kabinetsreactie bouwt herkenbaar voort op die
denklijn.
Recent sprak Haersma Buma als alumnus van de RUG en Cambridge
hier nog eens nadrukkelijk over in een speech. Hij
zei het toen zo: "Het is mijn nachtmerrie dat buitenlanders
over twintig jaar worden welkom geheten op de vliegvelden van
Londen, Amsterdam en Manchester met borden waarop staat 'welkom in
Europa, het meest toonaangevende technologische museum van de
wereld'. Bezoekers moeten juist verwelkomd worden met borden
'welkom in Europa, de sleutel tot de motor van de wereld."