• A
  • A
  • Rutte kijkt naar Cameron

    - “Een slimme truc, bovendien nog verantwoord ook.” Sylvester Eijffinger prijst het kabinet voor de SF-hervorming die deel uitmaakt van het pakket van VVD en CDA. Ook nu de PVV niet meer mee wil doen, blijft voor hem het parool, dat Nederland hiermee meer en krachtiger kan investeren in ‘human capital’.

    De Tilburgse econoom heeft er binnen 'zijn partij',  het CDA, nimmer geheim van gemaakt dat hij een sociaal leenstelsel bij de studiefinanciering te verkiezen vindt boven een beurzenstelsel. Dat het kabinet in een tijd van ingrijpende hervormingen dan ook toe over gaat deze stelselwijziging door te voeren, kan hij billijken. Voor de staatsschuldreductie acht hij het een verstandige stap, ook op de langere termijn.

    Waarom acht u als econoom deze ingreep verdedigbaar?

    Ik zie hier twee wezenlijke redenen voor. Allereerst maakt dit de investeringen in human capital in ons land sterker en duidelijker. Wij houden ze op peil en kunnen ze zelfs vergroten, waarbij we de deelnemers aan het hoger onderwijs wel meer laten bijdragen. Dat is voor de studenten op korte termijn geen plezierige boodschap, maar juist zij hebben belang bij lagere schulden de komende decennia en bij meer investeringen in human capital.

    Met de opbrengst kan en moet ons land bovendien de kwaliteit van het onderwijs versterken. Dat is ook op korte termijn in het belang van elke student. Zo'n leenstelsel zal tevens het studietempo van de studenten en het diplomarendement van de hogescholen en universiteiten een impuls geven. En van de totale kosten voor de investeringen in het hoger onderwijs zal ook straks nog de deelnemer relatief een klein aandeel op zich nemen.

    Een aanzienlijk deel van de opbrengst zou niet naar HO of staatsschuld gaan, maar naar het opvangen van de bezuiniging op het passend onderwijs. Dat is dan economisch gezien minder 'passend'?

    Oh nee, dat zie ik heel anders. Die bezuiniging ging voor mij toch al echt over een grens van wat mij verantwoord leek. Je moet niet gaan snijden in de onderwijsondersteuning voor de scholieren met grote problemen en handicaps. En heel economisch geredeneerd zou ik zeggen: in die onderwijshulp geld te steken, dat is wellicht vooral te zien als een heel goede investering om later de instroom in de Wajong zo beperkt mogelijk te houden!

    Wat het kabinet met deze ingreep wel zou doen, is de schulden van burgers aan te jagen en die via de overheid te garanderen. Is dat wel logisch in het licht van de euro- en sovereign debt crisis in Europa?

    Daar heeft u wel een punt. Wat hetpakket van VVD en CDA doet, is het volgende: de schulden die meetellen voor het EMU-saldo bij de overheid brengt het omlaag en dat is erg verstandig. Het verhoogt tegelijk wel de toekomstige schulden die studenten en hun huishoudens van straks zullen moeten afbetalen. Hun verplichtingen aan overheid gaan daarmee dus over een reeks van jaren wel omhoog. Hun koopkracht van straks zal dus een beetje slechter zijn dan nu gedacht.

    Er is kortom sprake van een verschuiving van de schuld van de publieke sector naar de private sector, de studenten van nu en de werknemers van de toekomst. In die zin past deze ingreep ook wel in het algemene beleid om de eigen bijdragen in het onderwijs en de zorg te laten toenemen.

    Het totaal van de schulden binnen de samenleving brengt het kabinet hiermee niet omlaag, dat kan je niet ontkennen. Maar voor de staatsschuld maakt dit toch echt flink wat uit. Want, let op, studieleningen tellen niet mee voor het EMU-saldo! Voortaan zullen zij gelden als toekomstige verplichtingen van huishoudens aan de staatskas en beïnvloeden daarmee dat saldo niet. Daarmee is deze ingreep een slimme truc te noemen. Een die ik bovendien wel verantwoord vind in deze moeilijke tijden.

    Maakt deze 'hervorming' het voor toekomstige bewindslieden niet bijna een onweerstaanbare verleiding om bij financiële perikelen de collegegelden te verhogen? Via een lening kan men dat immers best afbetalen, is dan de redenering…… precies zoals David Cameron doet, Rutte's vriend en voorbeeld.

    Daar zit beslist iets in. De lijn van dit beleid is meer Angelsaksisch dan à la Merkel. De collegegelden zijn in ons land ook nog relatief laag, althans voor de Nederlandse studenten en die vanuit de EU. Ik vind het ook moeilijk uit te leggen, dat de excellente internationale studenten die wij hebben bij onze faculteit veel meer moeten betalen dan hun collega's uit eigen land of de EU. Voor ons land en onze universiteiten en hogescholen zijn die studenten immers onmisbaar in een snel globaliserende kennissamenleving.