"We hebben als communicatieprofessionals bij een grote
universiteit inmiddels uitvoerig kennis gemaakt met diverse vormen
van sociale media, de snelheid ervan, de mogelijke impact die het
kan hebben, de voordelen maar ook de mindere aspecten. Bij de TU
Delft geven we
cursussen Twitteren en workshops bloggen aan medewerkers, gaan
we in discussie met studenten op onze Facebook fanpage en
faciliteren we de interactie tussen onze alumni op LinkedIn.
Als communicatieprofessionals in het Umfeld van de
wetenschap zien we de aanwezigheid van wetenschappers in die
delende wereld onafwendbaar toenemen. Maar we zien ook de
terughoudendheid, de twijfel en de angst. "Maar ik wil helemaal
niet op Twitter!" roept de nietsvermoedende wetenschapper
regelmatig uit.
Dat hoeft ook niet, '2.0' houdt veel meer in dan alleen
microbloggen. Hier een reeks van voorbeelden van wat kan en ook kan
inspireren.
1] Open Science
"Open Science is een filosofie waarbij data, onderzoek en
resultaten vrij toegankelijk zijn voor iedereen zonder copyright,
patenten of andere controlemechanismen," zegt Marjolein Pijnappels.
Online peer review, open access, open data, open courseware, betere
verspreiding van data, tools en methodes zijn allemaal
'2.0'-gerelateerde termen die de komende tijd veel aan invloed
zullen gaan winnen.
Het betrekken van het publiek bij onderzoek met citizen
science is ook een succesvol voorbeeld van de inzet van
social media in wetenschappelijk onderzoek. De site www.openscience.org
bijvoorbeeld biedt toegang tot gratis open source software in
diverse onderzoeksvelden.
2] Publiekscommunicatie
De wetenschappelijke subsidiestroom bestaat steeds meer uit
individuele subsidies, van de VENI-VIDI-VICI-subsidies van NWO tot
Europese ERC Personal Grants. Toekenning is vooral afhankelijk van
een indrukwekkende lijst met publicaties, maar daarnaast speelt
'maatschappelijke relevantie' een rol(letje).
De KNAW heeft een voorstel voor de criteria en de
indicatoren voor de kwaliteitsbeoordeling van wetenschappelijke
werk in de ontwerpende en construerende wetenschappen geformuleerd
en een 'kwaliteitsindicatorenkaart voor de technische
wetenschappen' ontwikkeld. Onder de rubriek 'maatschappelijke
relevantie' wordt ook 'verspreiding van kennis' genoemd.
Concreet heet dit: 'Activiteiten gericht op popularisering
wetenschap, onderwijs en bijdragen aan het publieke debat' en
'Professionele publicaties en voordrachten, niet wetenschappelijke
publicaties, tentoonstelling etc. over onderzoeksresultaten'.
Publiekscommunicatie is dus belangrijk, en een van de manieren om
je publiek te bereiken is via online media als een blog, en/of via
Twitter.
3] Persoonlijke profilering
Iedere wetenschapper doet iets aan 'persoonlijke
profilering' om zijn of haar carrière vooruit te helpen. Dat wil
niet zeggen dat iedereen daar heel bewust mee bezig is, vaak
gebeurt het als bijverschijnsel van de drang om resultaten met
anderen te delen. Als de wetenschapper zich hier echter van bewust
is, zal de profilering een stuk doeltreffender kunnen zijn.
Dat betekent dus bijvoorbeeld het bijhouden van je LinkedIn
profiel, lezingen geven (en je presentatie op SlideShare zetten),
bloggen (naast publiceren in vakbladen), twitteren, actief zijn op
(wetenschappelijke) discussiefora en plaatsen van relevante inhoud
op Wikipedia. Laat vervolgens die meerwaarde ook maar zien aan
je (toekomstige) werkgever of subsidieverstrekker.
4] Doelgroepen bereiken
Dat ene gemeenteraadslid, die ene politicus of die ene
(wetenschaps)journalist is tegenwoordig via Twitter veel
makkelijker te bereiken met jouw boodschap dan via de gangbare
kanalen van bellen, mailen en afspraken maken. Dat kan natuurlijk
allemaal in tweede instantie, maar voor het trekken van de aandacht
en een eerste quasi nonchalant contact is Twitter wel een prachtig
middel.
Dit laat nog eens zien dat het begrip 'Social Media' vele
platforms, technieken en manieren van communiceren omvat. Allemaal
toepasbaar voor bepaalde specifieke doelen en doelgroepen.
Inzetbaar voor het onderzoek zelf, voor het verbreden van je
netwerk, het delen van resultaten met een specifiek of juist een
heel breed publiek, en in het algemeen voor het werken aan je
wetenschappelijke carrière.
Daarnaast kan het ook gewoon leuk zijn. Dat vinden wij als
communicatieprofessionals in elk geval wel. In ieder geval de
moeite waard om je 's in te verdiepen en/of je te laten
adviseren.En als je het allemaal wilt horen van een wetenschapper
zelf, lees dan deze blog 'Wetenschap in 140 tekens' van Peter Kerkhof.
Toegegeven, hij is wel communicatiewetenschapper….
Nog enkele bronnen
In het white paper 'Wakker worden!
Tijd voor Open Science', beschrijft Marjolein Pijnappels van
Studio Lakmoes - we wezen hiervoor al op haar - hoe social
media het wetenschappelijk proces zouden kunnen veranderen. Kijk
ook naar het blog van Rob Speekenbrink over Persoonlijke Profilering en de bijbehorende
SlideShare presentatie. En een flink overzicht van
Nederlandse, aan de wetenschap gerelateerde blogs vindt u hier bijeengebracht."
Rob Speekenbrink is Adviseur Online Media bij de TU Delft.
Roy Meijer is Adviseur Corporate Communicatie bij de TU
Delft.
Op 31 mei vindt het Nationaal Congres Onderwijs & Sociale
Media plaats in Diemen, met keynotes van onder andere
Doekle Terpstra en Tracy Playle. Download hier het programma.