In de Catshuissessies heeft Mark Rutte een belangrijke politieke
overwinning geboekt. Zijn plan voor een sociaal leenstelsel wordt
doorgezet. Het CDA steunt dit na jaren van verzet hiertegen.
De PVV staat nu buitenspel. Het is in Vlaanderen dan ook sinds
heden 'De Week van de Valpreventie'. Alsof Filip de
Winter wist dat zijn vriend Geert nu even extra moest oppassen!
Het Regeer/Gedoogakkoord van 2010 wordt terzijde geschoven op
drie wezenlijke punten: de studiebeurzen, de investeringen in
kennis en de bezuiniging op passend onderwijs. Het bezuinigings- en
hervormingspakket leidt grosso modo tot fors meer geld voor hoger
onderwijs en onderzoek, geheel conform de zeer recente aankondiging op ScienceGuide vanuit de
CDA-top.
Volledig leenstelsel op komst
De VVD zet als leidende partij in de coalitie haar visie op de
toekomst van het SF-stelsel door. De studiebeurzen worden omgezet
in 'sociale' leningen die de student in haar latere loopbaan tegen
niet al te harde voorwaarden moet terugbetalen over een periode van
25 jaar. De nu nog voorliggende 'master-SF' ingreep zal in dat
licht opgelost worden in een volledig nieuw SF-stelsel.
De opbrengst van zo'n €2 miljard voor de schatkist wordt
'eerlijk verdeeld' tussen drie bewindslieden: De Jager, Van
Bijsterveldt en Zijlstra. Twee CDA'ers, één VVD'er. Het CDA kan als
kleinste partij in de coalitie de prijs claimen voor het opgeven
van haar verzet tegen het afschaffen van de SF. En deze prijs is
hoog.
Ten eerste wordt de lange termijn beleidslijn van het CDA
leidend gemaakt. Net als haar partijgenote Angela Merkel kan Marja
van Bijsterveldt nu middenin een crisis extra investeringen in
kennis als groei- en herstelaanjagers op haar conto schrijven. De
verschuiving van de publieke naar particuliere leningen binnen de
SF wordt gebruikt om extra investeringen te financieren op twee
cruciale punten van de kennissector.
Begeisterungsagenda weer in beeld
Eerste doel van extra investeringen is, dat de HO-kwaliteit een
forse impuls krijgt zal gaan. Uit de SF-opbrengsten zal een
aanzienlijk deel gestoken worden in een snelle verhoging van het
kwaliteitsdeel van de HO-bekostiging. Deze zal dan van zo'n 7% in
2014-2015 naar meer dan 20% kunnen stijgen. Ook komt er extra geld
voor excellentietrajecten en 'uitdaging'. Van Bijsterveldts 'lat
omhoog' als nieuwe invulling van Rutte's Begeisterungsagenda,
kortom.
Dit is precies wat Elly Blanksma, CDA-specialiste voor Financiën,
op 1 maart al aankondigde bij het 3TU-jubileum en in haar gesprek
metScienceGuide. "Saneren en hervormen moeten allebei, daar komen
we niet omheen. Maar ook investeren moet, in knowhow en kennis. We
moeten als hoogontwikkeld land ook verder met onze economie."
Halbe Zijlstra mag nu gaan uitvoeren wat Mark Rutte als
HO-bewindsman al formuleerde als bestel-strategie. Daarbij krijgt
hij de extra middelen voor een 'Merkelachtig' beleid dankzij de
inzet van het CDA. In de Kamer zou hier ruime steun voor
beschikbaar moeten zijn als oppositiepartijen hun eigen
verkiezingsprogramma's serieus nemen. Met name D66, GL en PvdA
hebben deze inzet bijna letterlijk in hun plannen voor 2010-2014
staan.
Passend onderwijs gespaard
Van Bijsterveldt heeft voor nog een tweede beleidsdoel extra
geld vrijgespeeld uit de SF-hervormingseis van de VVD. De
bezuiniging op het passend onderwijs wordt tenminste gehalveerd. De
angel uit haar minst geapprecieerde beleidsaspect wordt er zo
uitgehaald. De boze bonden, ouders en schoolbesturen kunnen content
vaststellen dat de minister naar hen heeft willen luisteren en daar
haar politiek krediet voor heeft willen inzetten.
Ongetwijfeld zal een paarse Kamermeerderheid nu eisen ook het
restant van de bezuiniging uit te smeren binnen het totale pakket
van de Catshuis-sessie ingrepen. De in 2010 opgelegde bezuiniging
zal in elk geval de facto nimmer doorgevoerd worden, nadat zij door
druk van de SGP al een jaar uitgesteld was.
Sterker nog: binnen het CDA gaan nu stemmen op om al in de
Voorjaarsnota de uitgaven voor die animalcops te schrappen en in te
zetten voor het stoppen van de bezuiniging op de zeer moeilijk
lerende jeugd. Verhagens wraak op de PVV moet zoet gemaakt
worden.
Studieschulden niet mee voor 3% norm
Een fors derde deel van de SF-opbrengst zal worden omgeboekt om
de staatsschuld te reduceren. Omdat de leningen van studenten bij
de overheid niet meetellen voor de berekening van het
zogeheten EMU-saldo ('de 3% norm van Brussel') levert het sociaal
leenstelsel een fikse besparing op de uitgaven op die De Jager kan
inboeken voor de sanering van de begroting.
Ook hier dus een contente CDA-minister. En één die later goed
verdienende jongeren met een WO- en HBO-diploma zal willen
'aanspreken op hun medeverantwoordelijkheid' om juist voor hun
eigen toekomst ons land te verlossen van een dreigende
schuldencrisis. Het CDA voert kortom de studietax in waar de LSVb
ooit zo voor was.
Deze hervorming-met-investering kent in de Kamer maar drie echte
vijanden: de SP, de Dieren en de PVV. Het CDA heeft als kleinste
coalitiepartij zijn knopen geteld en is nu voor. Om een analogie te
gebruiken: beter twee derde droge Hedwigepolder met steun van
Brussel, dan helemaal niks. Anders gezegd; de deconfiture van
Wilders in Limburg en de woede van het CDA in het gewest van
Verhagen en Eurlings maken nu mogelijk dat een grote hervorming
wordt doorgevoerd.
Wilders en Roemer als Umberto Bossi
De vraag is daarom nu of PvdA, D66 en GL net zo 'over hun
schaduw durven springen'. Samsom gebruikt deze term van Haersma
Buma nu al, opmerkelijk. Op onderwijs en kennis terrein is in elk
geval een 'Mario Monti' coalitie en beleid mogelijk, dat in Europa
en op de financiële markten Nederland letterlijk veel krediet kan
opleveren.
De Umberto Bossi van ons land, de politiek leider die zichzelf
buiten de nationale reddingscoalitie plaatst, is in elk geval Geert
Wilders. Met hem dreigt ook Emile Roemer als tweede Bossi weggezet
te worden. Wie de Italiaanse politiek een beetje volgt, weet dat na
de komst van Monti de rechtsnationalistische partij van Bossi door
corruptie en onderlinge vetes snel uit elkaar is gaan vallen. Bossi
is inmiddels afgezet als partijleider.