De trend in Europa is dat politici zich meer en meer met de
kwaliteit van het hoger onderwijs gaan bemoeien, zo constateerde
Karl Dittrich in zijn speech in Parijs. Dit
kun je natuurlijk positief duiden: het kan zijn dat politici het
belang van hoger onderwijs steeds beter onderkennen. Dittrich:
"Maar de wens om hun invloed te vergroten kan ook te maken hebben
met de enorme kosten van onderzoek en onderwijs en het verlangen
van politici om zoveel mogelijk waar voor dit geld te krijgen." En
soms willen politici de academische vrijheid domweg inperken,
worden de onderwijsinstellingen gewoonweg niet vertrouwd, stelde de
NVAO-voorzitter.
Je kunt nog wel zulke goede kwaliteitswaarborgen hanteren, maar
wanneer de uitvoerders niet onafhankelijk zijn, staat de kwaliteit
van het hoger onderwijs onder druk. "Ik ben steeds kritischer
geworden over de 'administrateurs' bij de
kwaliteitszorg-organisaties", stelde Karl Dittrich.
" 'Ideologie', partijbelangen of beloningen voor 'trouwe
diensten', mogen principieel geen enkele rol spelen in het
benoemingsproces. Echter, in realiteit kan de druk groter zijn dan
in theorie. Het kale feit dat een benoemingsvoorstel aan
stakeholders wordt voorgesteld, vind ik niet overtuigend. De keuze
is dan 'ja zeggen' of 'niet reageren'. We moeten echt waakzamer
worden, zowel in onze eigen organisaties als in de ENQA
assessments."
Machtsmisbruik
Een ander punt waar Dittrich kanttekeningen bij plaatste, was de
formele status van valideringsorganisties. Een monopolistische
organisatie draagt in zich het risico van bestuurlijke arrogantie,
het risico van machtsmisbruik. Wanneer er sprake is van een
verenigingsstructuur met leden, dan bestaat het risico van een 'non
interventie cultuur'. "Als jij aardig tegen mij doet, dan doe ik
ook aardig tegen jou." Karl Dittrich constateert dat het van groot
belang is al deze risico's tegen het licht te houden.
"Ik zie dat in verschillende landen - in Engeland, Zweden,
Hongarije en Nederland - discussies gaande zijn over de verdeling
van taken tussen overheids- en onderwijsorganisaties. Ik heb ook
gemerkt dat de autonomie van deze onderwijsorganisaties steeds meer
onder druk komt te staan. Het is niet de eerste keer dat
populistische standpunten over 'zinloze kennis', 'nutteloze
professoren', 'arrogante bestuurders' en 'luie studenten' als
excuus hebben gediend om de onderwijssector een lesje te
leren."