In zijn afscheidsrede vertelt de Nijmeegse voorman hoe de
werelden van wetenschap en politiek vaak haaks op elkaar staan. "De
natuurlijke biotoop van de wetenschap en die van de politiek lijken
dus ver uiteen te liggen, zelfs als u deze beschouwing ontdoet van
mijn wat geromantiseerde kijk op wetenschap en mijn wat cynische
blik op de hedendaagse politiek."
"Een idee erkenning en ingang willen doen vinden, dat is wat
wetenschap en politiek met elkaar delen. Maar dat is wel zowat het
enige."
Werk van twintigers
"Wetenschap gedijt in internationale netwerken; politiek moet
het vooral hebben van nationale of lokale legitimatie. Wetenschap
bouwt meestal voort op inzichten uit het verleden; politiek kan
daar juist heel stellig mee afrekenen. Politiek doet beloftes en
biedt zekerheden; wetenschap mijdt juist stelligheden en het wekken
van verwachtingen."
"Wetenschap is het werk van twintigers en dertigers; politiek is
van en voor alle leeftijden. Wetenschap houdt zich bezig met de
oplossing van diepgravende en door weinigen onderkende - laat staan
begrepen - problemen ten behoeve van een verre toekomstige
samenleving; politiek met antwoorden op breed beleefde vraagstukken
in de wereld van vandaag. Wetenschap zoekt naar bewijzen voor een
waarheid; politiek naar verandering van een werkelijkheid. "
Een overbrugging van formaat
Toch is het mogelijk om met een blik op de lange termijn
voorbeelden van werkelijk wijs beleid en politici met een oprechte
verstandhouding tot de wetenschap te herkennen. "Anders dan
politiek en wetenschap zijn universiteit en overheid wél op elkaar
aangewezen en moet die afstand worden overbrugd."
"In Nederland hebben wij die brug vormgegeven in een soort
latrelatie, die voor het eerst beschreven werd in de zogenaamde
HOAK-nota van minister Deetman in 1986[sic, van 1985, red.]. Onze
universiteiten hebben daar zeer veel baat bij gehad, niet in de
laatste plaats doordat zij met die nieuw verworven lasten en lusten
goed zijn omgegaan. Het Britse weekblad Times Higher Education
stelde in december 2011 vol verbazing en bewondering vast dat
vrijwel alle Nederlandse universiteiten tot de absolute wereldtop
behoren."
Bocconi-collega
Daarom hoopt hij op meer van zulke bruggenbouwers voor wijs
beleid. En hij ziet ze in het Europa van vandaag gelukkig weer
opdoemen. "De wetenschappelijke achtergrond in de fysica van Angela
Merkel is beslist een steun in de rug voor onze Duitse
universitaire collega's."
"De aanwezigheid van gemiddeld zo'n drie tot vier
oud-hoogleraren in onze Nederlandse naoorlogse kabinetten draagt
vermoedelijk ook bij aan enige duurzaamheid van de latrelatie
overheid-universiteit. Maar de oud-rector van de Bocconi
Universiteit in Milaan, Mario Monti, spant met zijn Italië- en
euroreddende professorenkabinet toch in dit opzicht wel de
kroon."