• A
  • A
  • Testosteron in stadion

    - Natuurlijk zou Spanje winnen! De WK-finale van 2010 was volgens hun supporters een uitgemaakte zaak. VU-onderzoek laat zien dat de hormonale gegevens van de voetbalfans minder zekerheid vertoonden. Het testosteron- en cortisolniveau van de fans stijgt sterk voor zo’n wedstrijd.

    Het onderzoeksteam onder leiding van Paul van Lange onderzochten voorafgaand aan de wedstrijd de verwachtingen van de fans, hun emoties, maar ook hun testosteron- en cortisolniveau. Uit het onderzoek blijkt dat de fans tijdens de wedstrijd een hogere testosteron- en cortisolspiegel hadden dan op een normale controledag. Volgens Van Lange is dit toe te schrijven aan de bedreiging van de sociale status die het verlies van een dergelijke wedstrijd met zich meebrengt.

    Druk op Feyenoord

    Volgens Van Lange zal er in Rotterdam-Zuid dan ook een hogere testosteronspiegel te bespeuren zijn dan rond de Amsterdam ArenA. "Deze bevindingen zullen vanavond waarschijnlijk niet direct van belang zijn voor de wedstrijd van Ajax, want dat is een gelopen race.  Bij Feyenoord zal dat anders zijn, want winst is heel belangrijk, en toch wat onzeker omdat hun tegenstander, Heracles, soms verrassend goed kan zijn."

    Het hormoon testosteron neemt toe in competitieve situaties die uitdagend en belangrijk zijn voor de sociale status van de winnaar. In lijn met deze voorspelling toonden de resultaten van deze studie aan dat fans een hogere testosteronspiegel hadden tijdens de wedstrijd dan op een normale controledag. VU-onderzoeker Leander van der Meij: "Het testosteron van de fans was waarschijnlijk verhoogd om hen voor te bereiden op het verdedigen of verbeteren van hun sociale status."

    Lichamelijke stress verhoogt cortisol

    De ervaring van lichamelijke stress veroorzaakt het vrijkomen van het hormoon cortisol, maar dit komt ook vrij in reactie op een bedreiging voor de sociale status van een persoon. Uit deze studie blijkt dan ook dat de cortisolspiegel hoger was op de dag van de wedstrijd dan op een controledag.

    De onderzoekers suggereren dat de finale van het WK voetbal een bedreiging was voor de sociale status van de fans, aangezien voor fans hun sociale status afhankelijk was van de prestaties van hun nationale team. Van der Meij: "Het lijkt erop dat een verhoging van cortisol bij fans tijdens de wedstrijd een voorbereiding is op het omgaan met negatieve reacties uit hun omgeving als hun club verliest."

    Kijken naar de wedstrijd was waarschijnlijk stressvoller voor mannen dan voor vrouwen: mannelijke fans scheidden meer cortisol af tijdens de wedstrijd dan vrouwelijke fans. Mannelijke fans voorspelden ook een groter doelsaldo, waren grotere voetbalfans en ervoeren de wedstrijd als meer frustrerend dan vrouwen.

    Fanatisme van de fan is doorslaggevend

    Uit de resultaten bleek echter dat het geslacht van de fans niet de belangrijkste voorspeller was van de cortisolstijging: het verschil kon volledig worden verklaard door de mate van fanatisme onder de voetbalfans. De studie toonde ook aan dat jongere fans meer cortisol afgaven op de dag van de wedstrijd dan oudere fans. Een mogelijke verklaring is dat oudere fans beter om kunnen gaan met de stress van een belangrijke voetbalfinale dan jongere fans.

    Vóór het begin van de wedstrijd verwachtten alle Spaanse kijkers dat de Spaanse nationale ploeg zou winnen van het Nederlands elftal. Een dergelijke mate van consensus is vrij uitzonderlijk en suggereert dat de Spanjaarden het volste vertrouwen hadden in de uitkomst van de wedstrijd. Maar de hormonale gegevens doen anders vermoeden.

    Zelfbescherming tegen teleurstelling

    De cortisol- en testosteronspiegels waren immers aanzienlijk verhoogd tijdens de wedstrijd, wat suggereert dat mensen zich lichamelijk voorbereiden op het tegengestelde. De onderzoekers vermoeden dat het uiten van vertrouwen in de winst zou kunnen dienen als bescherming tegen de onzekerheid en het risico op verlies.

    Van der Meij: "Misschien, in uitzonderlijke omstandigheden waarin de resultaten niet echt voorspelbaar zijn, kunnen we niet altijd volledig rekenen op wat mensen zeggen." De wetenschappers publiceerden hun resultaten onlangs in het open source tijdschrift PLoS ONE. De resultaten zijn hier terug te lezen.