Het 'gouden' open access model wil zeggen dat auteurs
voorafgaand aan de publicatie betalen om hun artikelen voor
iedereen toegankelijk te maken. In het recente rapport
Accessibility, Sustainability, Excellence: How to Expand Access to
Research Publications, ziet de 'Finch Group' daarbij een
belangrijke rol weggelegd voor de overheid. Die moet - als
belangrijke financier van wetenschappelijk onderzoek - bevorderen
of zelfs eisen dat onderzoekers hun werk breed openbaar maken.
Grondgedachte achter het ondersteunen van open access,
is dat veel wetenschappelijk onderzoek dat uit publieke middelen
wordt gefinancierd, op dit moment niet vrijelijk toegankelijk is
voor andere onderzoekers en voor het brede publiek. Uitgevers
werpen prijzige barrières op waardoor het soms zelfs voor
universiteitsbibliotheken onbetaalbaar wordt om abonnementen op
wetenschappelijke tijdschriften te betalen.
Elseviers oorlog
Eerder dit jaar ontspon zich naar aanleiding van de American
Research Act (RWA) nog een heftige discussie rondom het thema:
uitgever Elsevier wilde door middel van genoemde wetgeving de
mogelijkheden van open access inperken. Dit kwam hen echter op een
woedende tegenaanval vanuit de wetenschappelijke wereld te staan.
Wereldwijd klommen academici in de pen om Elsevier aan te
klagen.
Harvard University ging
nog een stap verder en moedigt onderzoekers nu aan om alleen
nog in open access te publiceren en de belangrijke
academische tijdschriften links te laten liggen.
Brodeloos
Met het model van gouden open access heeft de
Finch commissie een weg gezocht om de overgang naar open
access gladjes te laten verlopen, zonder de academische
uitgeverijen - een aanzienlijke bedrijfstak in Groot Brittannië -
onmiddellijk brodeloos te maken.
De verantwoordelijke Britse minister voor Universiteiten en
Wetenschappen, David Willetts, liet in een eerste reactie op het
rapport weten dat de Britse overheid groot belang hecht
aan het openbaar maken van publiek-gefinancierd wetenschappelijk
onderzoek en dat het invoeren van open access
volgens het Finch-model een belangrijke bijdrage zal leveren aan
innovatie.