De KNAW kiest ervoor dit maatschappijbrede, waardevolle
onderzoek een flinke impuls te geven. Angst voor impopulaire
schaalvergroting is daarbij allerminst aan de orde. De Akademie
investeert de komende jaren substantieel in het verhogen van de
kwaliteit en samenhang van het wetenschappelijk onderzoek dat wordt
uitgevoerd binnen haar geesteswetenschappelijke instituten. Ook
vinden majeure investeringen plaats in een nieuw
collectiebeleid.
Integratie met ICT
Dit sluit opvallend sterk aan bij het snel herlevend besef
wereldwijd en Europees, dat de kenniseconomie eerder meer dan
minder input vereist van geesteswetenschappen en social
sciences. De LERU liet zeer recent hier zijn licht nog over
schijnen richting het Horizon 2020 programma van de
EU.
Naast extra geld zetten Hans Clevers en de zijnen in op optimale
onderlinge samenwerking van haar instituten op het gebied van
bedrijfsvoering, ICT en personeelsbeleid. Op deze manier wordt de
schaalvergroting gerealiseerd die wetenschappelijke concurrentie op
internationaal topniveau mogelijk maakt. Deze schaalvoordelen
zijn bovendien noodzakelijk om de gewenste
informatietechnologie te kunnen ontwikkelen voor
vernieuwend onderzoek.
Zulk onderzoek is steeds vaker en
intensiever gebaseerd op het doorzoeken en analyseren van
grote databestanden, waarmee het aansluit op de
eScience-revolutie die de wetenschap wereldwijd inspireert.
Nederland heeft daarin een voorlopersrol en deze kan door de investeringen
van de KNAW een extra impuls krijgen.
Eén gedurfd geheel
Om dit mogelijk te maken zal de Akademie toewerken naar de
totstandkoming van één samenhangende organisatie voor al haar
geesteswetenschappelijk onderzoek en collectiebeleid en beheer. Dit
gebeurt met behoud van de eigen naam, identiteit en
wetenschappelijke autonomie van de betrokken KNAW-instituten. Deze
instituten worden ondersteund door Data Archiving and Networked
Services (DANS).
Het investeringsprogramma moet uiteindelijk leiden tot een
hoofdzakelijk in Amsterdam gevestigd Humanities Center.
Dit sluit dan weer goed aan op de vestiging in de hoofdstad van het
Netherlands eScience Center, dat als aanjager van de nieuwste ontwikkeling op dit terrein een
central rol gaat spelen.
Met een innovatief onderzoek- en collectiebeleid moet dit
centrum nationaal en internationaal een voorhoederol gaan
vervullen. Vanuit het centrum zal samenwerking worden aangegaan met
zowel geesteswetenschappelijke instituten en faculteiten binnen en
buiten Nederland als met innovatieve bedrijven. Daarmee sluit
dit nieuwe cluster sterk aan op cruciale topsectoren als die van
ICT en de creatieve industrie.
Excellent én te afwachtend
Om de wetenschappelijke slagkracht van haar instituten verder te
vergroten zet de Akademie in op scherpere profilering van het
onderzoek in twee grote pijlers, onder de titel Nederlandse
cultuur, geschiedenis en taal en Geschiedenis van sociale
bewegingen, oorlog en (post)kolonialisme in een globaliserende
wereld. Daarbij zal kennisbenutting ten behoeve van economie en
maatschappij permanent op de agenda staan.
De kansen hiervoor zijn groot, vanwege de bijzonder hoge
kwaliteit die op dit terrein in Nederland geleverd wordt. Een breed
samengestelde, internationale visitatiecommissie beoordeelde het
onderzoek van de vier collectie-houdende KNAW-instituten (IISG,
KITLV, Meertens en NIOD) recent als zeer goed tot excellent.
De bijzondere samenwerking van het IISG met Harvard in een
gedurfde nieuwe opzet van de visie op de wereldgeschiedenis bewijst
dit onlangs nog eens.
Op het terrein van collectiebeheer en -beleid is de KNAW de
afgelopen jaren volgens de visitatiecommissie te afwachtend
geweest. De Akademie neemt dit signaal zeer serieus en zal daarom
substantiële middelen vrijmaken voor adequate opslag, conservering
en ontsluiting van de vaak wereldvermaarde collecties van haar
geesteswetenschappelijke instituten. Deze zullen een gezamenlijk
collectiebeleid ontwikkelen en ook hier zullen de nieuwe
instrumenten van eScience een belangrijke impuls voor ontsluiting
en benutting kunnen gaan vormen.