Onvoorspelbaarheid, individualisering en social media spelen in
crisisomstandigheden zo'n grote rol, dat traditionele
besluitvormingsprocessen niet altijd goed meer werken, stelt Robert
Biemans in zijn dissertatie. Besluitvorming wordt steeds meer een
collectief vermogen van een organisatie.
Crisisgewenning
Dagelijkse financiële en politiek bestuurlijke crises zijn
gewoon geworden in onze samenleving en sociale media zetten de
bestaande hiërarchische organisaties onder druk. Beslissingen van
bovenaf maken meer en meer plaats voor individuele
zelforganiserende initiatieven.
Mensen zijn niet meer als groep vanzelfsprekend en gedurende
langere tijd ergens lid van. Hun loyaliteit is van beperkte duur en
moet steeds weer worden bevestigd. Hierdoor zijn gezagsverhoudingen
tussen mensen onderling maar ook tussen overheid en samenleving
veranderd; er tekent zich een horizontalisering van de verhoudingen
af.
Sommige leiders zullen op voorhand het crisisprotocol negeren
omdat zij weten dat het in de huidige onvoorspelbare omgeving niet
werkt. Diezelfde leiders verwachten van hun materiedeskundigen of
specialisten een grote mate van aanpassingsvermogen, flexibiliteit
en improvisatievermogen.
Vertrouwen en turbulentie
Biemans heeft na onderzoek van drie casussen, waaronder de
Poldercrash en een militaire operatie in Uruzgan, aangetoond dat
het niet eenvoudig is vormen van leiderschap te vinden die
(eventueel in gezamenlijkheid) een productieve bijdrage kunnen
leveren aan het succesvol omgaan met crises. Naast het leiderschap
van leidinggevenden, is die van de materiedeskundigen of
specialisten essentieel om op een mogelijke crisis in de toekomst
voorbereid te kunnen zijn.
Daarnaast is vertrouwen een belangrijkere rol gaan spelen.
Binnen de militaire wereld gaat het daarbij zelfs zover dat
vertrouwen 'input' is voor het besluitvormingsproces; immers
beslissingen worden genomen door die commandanten die daar het best
(tijd en plaats) zicht op hebben.
Besluitvorming wordt in een turbulente omgeving in veel gevallen
steeds meer een collectief vermogen van een organisatie; een
samenspel tussen de leidinggevende en zijn materiedeskundigen en
specialisten waarbij alle actoren hun verantwoordelijkheid nemen en
hierover verantwoording afleggen.
De turbulentie op financieel en politiek bestuurlijk vlak zal de
komende periode nog zeker aanhouden. De vraag naar
crisisbestrijdingsplannen binnen bijvoorbeeld de financiële wereld
zal toenemen en managers zullen andersoortig leiderschap moeten
tonen om het beste in hun mensen naar boven te halen.