In het open access tijdschrift PLoS Medicine waarschuwen
Amerikaanse en Wageningse entomologen voor de eenzijdigheid van de
huidige bestrijdingswijze. Die is vrijwel volledig gericht op het
gebruik van chemische insecticiden. Uit onderzoek blijkt dat
malariamuggen nu al weerstand opbouwen tegen deze insecticiden.
Vijftig jaar achter
In navolging van de ziektebestrijding in de landbouw pleiten de
onderzoekers daarom voor een aanpak van malaria, gebaseerd op de
inzet van een veelheid aan middelen en hulpbronnen en die veel
minder riskant is. Vergeleken met de agrarische sector loopt de
malariabestrijding meer dan vijftig jaar achter.
De terugloop van malariagevallen en malariadoden met
respectievelijk 17 en 25 procent de afgelopen tien jaar volgens de
Wereldgezondheidsorganisatie, werd altijd toegeschreven aan de
inzet van chemische insecticiden in Afrika. De insecticiden worden
gebruikt in geïmpregneerde netten of als bestanddeel in sprays die
binnenshuis.
Sinds enkele jaren wordt evenwel uit een aantal Afrikaanse
landen gemeld dat malariamuggen in toenemende mate resistent worden
tegen deze chemische middelen. De auteurs van het artikel stellen
dat er alternatieve strategieën moeten worden gevolgd om deze trend
te vertragen en op den duur om te keren.
Leren van plaagbestrijding
De onderzoekers denken dat de aanpak van malaria veel kan leren
van de strategie van plaagbestrijding in de landbouw. De huidige
manier van bestrijding van malariamuggen ligt ongeveer op het
niveau van hoe de landbouw plaagbestrijding aanpakte in 1950. Daar
is inmiddels al lang vast komen te staan dat het bijna uitsluitend
gebruiken van chemische bestrijdingsmiddelen het probleem van
resistentie tegen ziekten en plagen alleen maar verergert.
De beste strategie in de agrarische sector ligt in het
tegelijkertijd en op samenhangende wijze inzetten van diverse
middelen, zoals het monitoren en voorspellen van ziekten en plagen,
het gebruiken van natuurlijke wijzen van bestrijding en het gebruik
van resistente gewassen. Het gebruik van pesticiden moet dan worden
beperkt tot die situaties waar het niet anders kan.
Die benadering is in de sector 'integrated pest management'
(IPM) gaan heten en heeft tot gevolg gehad dat het risico op
resistentie tegen insecticiden behoorlijk is ingeperkt. Hoewel deze
benadering niet de panacee is, is het wel de hoeksteen van veel
agrarische productiesystemen in zowel de ontwikkelde wereld als ook
in ontwikkelingslanden, stellen de onderzoekers in hun artikel.
Duurzame bestrijding
In navolging van de agrarische sector pleiten de auteurs voor
een soortgelijke samenhangende inzet van meerdere instrumenten om
de insecten die ziekten overbrengen te bestrijden: 'integrated
vector management' (IVM), of geïntegreerde aanpak van
ziekteoverbrengers. Die is nodig voor een effectieve en ook
duurzame wijze van bestrijding van plaaginsecten.
Het ontwikkelen van een effectieve IVM vergt het ontwikkelen van
veel kennis van de invloed van de diverse beheersingstactieken.
Daar is nog verrassend weinig onderzoek naar gedaan, aldus de
auteurs. Zij pleiten voor een substantiële onderzoeksinspanning en
het vrijmaken van gelden daarvoor.
Bij het ontwikkelen van bestrijdingsprogramma's moet ook
uitdrukkelijk de plaatselijke bevolking worden betrokken. De
onderzoekers waarschuwen ervoor dat er voor de uitroeiing van
malaria geen snelle oplossing ('quick fix') voor de hand ligt.
Het volledige artikel vindt u hier