Onderzoekers van het UMC St Radboud en het Nederlands Kanker
Instituut (NKI) melden in Cancer Research dat het TRPM7 eiwit
[spreek uit: Trip M7] een essentiële rol speelt bij het uitzaaien
van borstkanker. In twee groepen patiënten constateerden ze dat
veel TRMP7 in de primaire borsttumor een grotere kans geeft op
terugkeer en uitzaaiing van de ziekte. Veel TRMP7 geeft dus een
slechtere prognose.
Migratiehulp van eiwit
Onderzoek bij muizen met menselijke borstkankercellen
ondersteunt het onderzoek: wordt het eiwit uitgeschakeld, dan
verliezen de borstkankercellen het vermogen om uit te zaaien. Het
uitzaaien van kankercellen krijgt de laatste jaren steeds meer
aandacht in het kankeronderzoek. Niet zonder reden. Patiënten
overlijden meestal niet aan de primaire tumor, maar aan de
uitzaaiingen.
"Van het TRPM7 eiwit wisten we al dat het een rol speelt bij
contacten tussen cellen onderling en met hun omgeving, maar ook bij
de migratie, de bewegelijkheid van cellen", zegt celbioloog Frank
van Leeuwen van het UMC St Radboud. "Maar het was niet duidelijk of
het eiwit ook een rol speelt bij kanker. Dat aspect zijn we gaan
onderzoeken met collega's van het NKI, met wie we al jarenlang
samenwerken."
Het onderzoek, dat online is gepubliceerd in Cancer Research,
leidt zowel bij het patiëntonderzoek als het celbiologische
onderzoek tot nieuwe inzichten. Van Leeuwen: "Bij twee
afzonderlijke groepen patiënten met borstkanker zagen we een
opmerkelijke relatie tussen de hoeveelheid TRPM7 en het verloop van
de ziekte. Hoe meer TRPM7 in de primaire tumor, hoe groter de kans
op terugkeer en uitzaaiing van de ziekte. Grofweg geldt: hoe
actiever, hoe slechter de prognose. TRPM7 zet cellen kennelijk aan
tot reislust."
Traceren en remmen
Voordat TRPM7 daadwerkelijk als voorspellende factor is te
gebruiken, moet het resultaat eerst door andere onderzoeksgroepen
worden herhaald. Als dat lukt, kan TRPM7 - eventueel in combinatie
met enkele andere prognostische factoren - gebruikt worden om
patiënten te traceren die een hoog risico hebben op uitzaaiingen.
Deze patiënten zijn dan ook specifieker te behandelen.
"Komt het zover," zegt Van Leeuwen, "dan is de stap naar een
medicijn misschien snel te maken. TRPM7 behoort namelijk tot een
grote groep eiwitten - de ionkanalen - waarvoor nu al medicijnen op
de markt zijn. Met ionkanaalremmers worden tegenwoordig al diverse
hartaandoeningen behandeld."
Spectaculair effect
Samen met de groep van Kees Jalink van het NKI werd de functie
van TRPM7 nader onderzocht. Zo werd niet alleen het gedrag van
menselijke borstkankercellen in de muis bekeken, maar ook het
effect van TRPM7 op celbiologisch niveau onderzocht. Van Leeuwen:
"Schakel je het eiwit al uit in de hele vroege ontwikkeling van een
organisme, dan is het niet levensvatbaar, zo blijkt uit eerder
onderzoek.
Het effect van TRPM7 verlies op de tumorcellen is spectaculair.
Van Leeuwen: "Bij muizen met menselijke borsttumoren blijven de
borsttumoren wel groeien, maar ontstaan nauwelijks uitzaaiingen.
Kennelijk is TRPM7 een noodzakelijk onderdeel van de
metastasering."
Daarmee is volgens Van Leeuwen niet meteen gezegd dat remming
van het eiwit ook bij de mens uitzaaiing voorkomt. "Tumorcellen
zijn enorm flexibel en passen zich snel aan nieuwe omstandigheden
aan. Om uitzaaiing te voorkomen heb je waarschijnlijk eerder een
cocktail van verschillende medicijnen nodig."
De botten van cellen verstijven
Van Leeuwen wil weten wat de exacte rol is van TRPM7 bij de
uitzaaiing van kankercellen. "Het 'bemoeit' zich in elk geval met
de beweging", zegt hij. Als mens bewegen we door het aanspannen van
spieren die aan onze botten vastzitten, maar onze cellen bewegen op
een andere manier.
Cellen zitten in een 'biologische steiger', de extracellulaire
matrix. Dat is min of meer het bottenstelsel waaraan cellen zich
kunnen vasthaken om zich te verplaatsen. Maar cellen gebruiken ook
elkaar om te bewegen. Bovendien kunnen cellen zich ook verplaatsen
door interne bewegingen. De vraag is, wat voor rol TRPM7 precies
speelt in dat hele complex van celbewegingen.
Van Leeuwen: "Vangen we TRPM7 weg, dan worden cellen heel stijf
waardoor ze niet goed meer kunnen bewegen. Zorgen we daarentegen
voor heel veel TRPM7, dan kunnen cellen ook niet goed meer bewegen
maar nu omdat ze te slap zijn. Voor beweging - en dus ook voor
uitzaaiing - heeft de cel kennelijk de juiste hoeveelheid TRPM7
nodig. We hebben laten zien dat verstoring van die balans leidt tot
een rem op het uitzaaien van borstkankercellen."