U leest het betoog van ScienceGuide-columnist en
Kamerlid Pieter Omtzigt hier:
'Derivaten staan in het brandpunt van de aandacht, en van de
kritiek. Op 4 augustus schrijft Jaap Koelewijn daarover in het FD:
"Derivaten zijn helemaal niet gevaarlijk. De mensen die ze
gebruiken, zijn het echte gevaar." Zijn visie deed me direct denken
aanhet motto van de National Rifle Association,de Amerikaanse
wapenlobby: "Guns do not kill people, people kill people". Een
waarheid als een koe is dat.
Kickboxer met kort lontje
In de handen van integere, verantwoord handelende en bekwame
mensen zijn noch geweren, noch derivaten as such
gevaarlijk. Maar daarom zijn wij in ons land ook blij, dat wel een
goed opgeleide politieman en niet de eerste de beste kickboxer met
een kort lontje een wapen mag bezitten en hanteren. De analogie met
de derivaten is dan ook wel degelijk relevant, anders dan Koelewijn
suggereert.
Het gevaar is namelijk de onbekwaamheid of kwetsbaarheid van het
onvolmaakte menselijk gedrag. Voor dat forse dilemma draagt
Koelewijn geen oplossing aan in zijn betoog.Hoe lossen we het op?
Hoe staat het bijvoorbeeld met de zorgplicht van financiële
instellingen en tussenpersonen?
Voor mij als politicus is hier wel degelijk sprake van een fors
en ingrijpend vraagstuk. Als Vestia een netto swappositie aangaat
die veel groter is dan haar leningenportefeuille, dan is dat
maatschappelijk en uiteindelijk politiek een enorm probleempunt.
Toen het daar immers misging moest binnen de publieke sector en
door de huurders het verlies opgevangen worden.
Ook kennisinstellingen in beeld
En Vestia is niet uniek, de organisaties die ook aanzienlijke
risico's kennen zijn breed gespreid. Een kennisinstelling als de Vrije Universiteit en
een slibverwerkingsbedrijf als dat in Noord Brabant zijn ook
constructies aangegaan die buitengewoon veel verlies opleveren.
De consequenties hiervan zijn groot en komen op veel
verschillende terreinen terecht. Ik heb zelf in de Kamer
bijvoorbeeld het thema aangekaart dat pensioenfondsen, bij de stand
van dit voorjaar, ongeveer €44 miljard winst gemaakt hadden op
rentederivaten. Waarom? Zij hebben zich ingedekt tegen een lage
rente. Maar dat betekent dat ergens anders verlies zit.
Dat kan in Nederland zitten, maar ook elders. Ook bij banken,
als zij hun eigen positie niet hebben afgedekt. Je kunt dan vanuit
het publieke belang alleen maar hopen dat derivaten gebruikt zijn
door partijen die wisten wat ze deden. Partijen die zich adequaat
indekten.
En waar nog meer?
Maar mag je daar maar voetstoots van uitgaan, als verantwoording
van publieke organisaties? Er is meer dan genoeg reden om dat te
betwijfelen. En aangezien de belastingbetaler, de huurders of
studenten de rekening betalen, wil ik graag weten op welke
'verrassingen' wij ons moeten voorbereiden.
Waar moeten wij onze borst nog meer nat maken? Bij de
zorgsector? De binnenscheepvaart? En hoe zit het met die zorgplicht
van financiele instellingen in ons eigen land? De Britse FSA heeft
al besloten een aantal banken kleine bedrijven moet compenseren
voor verliezen op derivaten. Kijkt de AFM hier naar de aanpak van
de Britse collega?
En wanneer we dat weten, kunnen we ook als politiek namens de
burgers op een verantwoorde, geinformeerde manier kijken of en
welke maatregelen nodig zijn. Ik hoop wat dat betreft vooral ook
dat relevante, betrokken maatschappelijke sectoren onaangename
verrassingen zelf voor willen zijn en in ieder geval razendsnel
inventariseren of zij een (toekomstig) probleem hebben en
onmiddellijk vastleggen in bindende gedragscodes geen ongedekte
posities in te nemen.'