Rembrandt en Tesla
Door de vergrijzing zijn Alzheimer en andere vormen van dementie
een groeiend probleem. In Nederland verdubbelt het aantal mensen
met Alzheimer de komende veertig jaar tot een half miljoen.
Tegelijkertijd verdubbelen de kosten die de ziekte met zich
meebrengt tot 15 miljard euro per jaar. Nederland telt op dit
moment 235.000 mensen met dementie. De verbeterde
onderzoeksmethodiek moet bijdragen aan verbeterde en nieuwe
behandelmethoden.
Het LUMC en het AMC werken samen binnen het Rembrandt Instituut
voor onderzoek naar hart- en vaatziekten. Dit wordt mogelijk
dankzij een nieuwe, krachtige digitale MRI-scanner van Philips: de
Ingenia 3 Tesla MRI. Deze kan in één onderzoek de lichaamsfuncties
met betrekking tot het hart, de vaten en de hersenen gedetailleerd
meten. Het LUMC beschikt als eerste ziekenhuis in Nederland over
dit systeem.
Prof. Mark van Buchem, hoofd Neuroradiologie van het LUMC,
spreekt van een baanbrekend onderzoek. "Het idee was lang dat het
achteruitgaan van hersenfuncties bij oudere mensen, waarvan
dementie de meest ernstige vorm is, een gevolg is van een
onomkeerbare afbraak van de hersencellen. Daar zou weinig tegen te
doen zijn. Uit steeds meer onderzoeken blijkt nu echter dat
vaatafwijkingen een belangrijke bijdrage leveren aan het hele
spectrum van geheugenstoornissen: van dementie tot
leeftijdgerelateerde kwalen als geheugenverlies."
De kracht van samenwerking
"Met dit Rembrandt-onderzoeksprogramma Go with the flow, waarin
we de relatie tussen het hart, de grote vaten en de hersenen gaan
onderzoeken, koppelen we de expertise van het AMC op het gebied van
hart- en vaatziekten met die van het LUMC op het gebied van MRI en
neuroradiologie," zegt zijn collega Mat Daemen, hoogleraar
Pathologie van atherosclerose in het AMC. "Dat is een unieke
combinatie in een tot nu toe verrassend weinig onderzocht
onderzoeksveld. Omdat het zo voor de hand ligt dat hartfunctie en
hersenfunctie veel met elkaar te maken hebben en we in het
Rembrandt Instituut de expertise en technologie voorhanden hebben,
verwachten we veel van deze aanpak."
Er zijn aanwijzingen dat achteruitgang van hersenfuncties ten
gevolge van hart- en vaatziekten in bepaalde gevallen omkeerbaar
is, aldus Van Buchem. "Bij hartfalen pompt het hart bijvoorbeeld
minder bloed naar de hersenen, waardoor hersencellen minder
zuurstof krijgen. Dat kan leiden tot een verminderde functie zonder
dat de hersencellen verloren gaan. Als je de hartfunctie verbetert,
komt er weer meer zuurstof naar de hersenen en kunnen de
hersencellen weer beter gaan functioneren. Zo zou je mogelijk
patiënten met dementie kunnen helpen met medicatie tegen hartfalen.
We willen dat nu verder onderzoeken."
Hart en hoofd tegelijk gemeten
De nieuwe digitale MRI-scanner kan de bloedstroom uit het hart,
in de aorta, in de nekvaten en in de hersenen in één onderzoek in
beeld brengen. Zo kunnen onderzoekers bijvoorbeeld het effect van
een verstijfde aorta of vernauwde halsslagader op de bloedstroom in
de haarvaten van de hersenen meten. De scanner die een betere
beeldkwaliteit en kortere scantijden biedt dan voorgangers wordt
daarnaast ingezet voor de dagelijkse diagnostiek binnen het LUMC,
zodat zo veel mogelijk patiënten baat hebben van de voordelen die
het apparaat biedt.
MRI-scanners leveren gedetailleerde beelden van het menselijk
lichaam, in de regel met behulp van analoge technieken. Het nieuwe
Philips Ingenia-systeem werkt digitaal en kan door een nieuwe
manier van signaalverwerking het hele lichaam bestrijken. Bovendien
is het systeem in staat beelden van een scherpere kwaliteit te
genereren, die meer informatie bieden. Daarnaast kost het
voorbereiden van patiënten minder tijd, waardoor tot 30% meer
patiënten kunnen worden geholpen in dezelfde tijd.