Die winnaars zijn de koepels van hogescholen en universiteiten,
de HBO-raad en de VSNU. Zij hebben het verzet van de studenten
steeds formeel ondersteund, maar vreesden steeds voor de gevolgen
als de politiek of de rechter de uitvoering zou stoppen. De wet had
immers al een kaasschaaf op de HO-instellingen met zich mee
gebracht à 180 mln en een schep daar bovenop als alternatieve
dekking zagen zij dan ook echt niet zitten.
Groot ongemak
Dat ongemak werd nog groter toen de rechter voor een groep van
deeltijders een uitzondering maakte bij de boete. OCW bleek niet in
staat die uitspraak administratief op te vangen en schoof de bal
simpelweg door naar de universiteiten en hogescholen. Dit maakte
hen niet gretiger op nog meer lastminute werkzaamheden voor de
bijstelling van de boete.
Toen de Kamermeerderheid op één lijn leek te komen voor een
schielijke afschaffing van de maatregel, liefst voor 1 september,
sloeg dan ook enige paniek toe bij de koepels en hun leden in WO en
HBO. Zij zagen de bui hangen. Zij zouden het restende begrotingsgat
weleens moeten ophoesten, incidenteel, tijdelijk, maar toch. En OCW
sloeg dreigende taal uit over defuzzdie op hen af kwam als via hen
studenten benaderd zouden moeten worden die geld terug zouden
krijgen en dergelijk ongemak.
In codetaal lieten de koepels weten hier allemaal
geen zin in te hebben. "Doordacht" moest de op zichzelf natuurlijk
wenselijke afschaffing van de boete geschieden, aldus de VSNU. De
HBO-raad kwam met cijfers die moesten aantonen, dat juist de
opleidingen nu dubbel gepakt dreigden te worden: én verlies aan
inkomsten én een extra kaasschaaf.
Alleen maar verliezers?
Het debat liet zien, dat binnen de Kunduz-coalitie geen
gezamenlijke lijn en dekking te vinden was. De PvdA poogt nu alsnog
een alternatieve meerderheid te verzamelen en daar zou komende week
in een plenair debat uitsluitsel over moeten komen. De
staatssecretaris kon daarop een geïrriteerde houding aannemen en
maakte nota bene zichzelf de tolk van de studenten die
duidelijkheid van de Kamer smeken. Een van de betere gotspes van
Den Haag van de laatste tijd.
Er is nog een opmerkelijk aspect aan het slot van dit
Kameroverleg. Nu men niet verder komt dan een verlenging - en dus
verdieping - van de impasse, zijn er alleen maar verliezers, heet
het dan al snel. Is dat zo? Nee, er in één klein dorpje in
Gallia….en dat zijn dus de koepels. Zij houden wat ze hebben, weten
dat in een nieuw regeerakkoord toch een alternatieve dekking voor
hun geld uit de prestatieafspraken zal moeten komen en vermijden
een hele hoop administratief gedoe en eventuele juridische kwesties
rond benadeelde studenten.
Voor hen begint zo op 13 september in elk geval een nieuwe
ronde, maar wel een waarin zij de meest gevreesde perikelen in zo'n
onzekere verkiezingsperiode nog hebben kunnen omzeilen. En 'de
schuld' voor de blijvende onhelderheden kunnen zij rustig laten
toeschuiven in de media aan een halsstarrige bewindsman, niet slim
coördinerende fracties, ponteneur van de VVD en nadere
affecten.