Terry Aladjem, de directeur van het Derek Bok Center for
Teaching and Learning van Harvard, gaf ons heel onlangs de drie
sleutelingrediënten van excellent leraarschap. Op de Dag van de
Excellentie en via ScienceGuide noemde hij deze sleutels:
1) het hebben van een oprechte interesse in wat er om gaat in
het hoofd van studenten en een manier vinden om dat te
begrijpen.
2) het ontwikkelen van opdrachten die het uiterste vergen van
studenten.
3) het invullen van het curriculum in samenspraak met
studenten.
Deze drie onderdelen van excellent leraarschap zijn sterk
geformuleerd. Ik denk dat de meeste mensen in en rond het onderwijs
het er mee eens zullen zijn. Tegelijkertijd zijn deze drie niet
genoeg, op zichzelf. Er is namelijk nog een factor die heel het
onderwijs en het leraarschap als professie en uitdaging in zijn
greep heeft.
Het is niet overdreven om te stellen dat het leraarschap een
paradigmashift doormaakt. De it-revolutie die kennis steeds verder
democratiseert en 'openbaart', stelt meteen de vraag waar de leraar
voor staat in onze tijd en de komende jaren. Wie is een goede
leraar en waarom? Of anders gezegd: wat leert hij/zij wie, waarom
en vooral hoe?
De excellente leraar is een netwerkende
leraar
Eén van de grootste verschuivingen binnen die paradigmashift
is - in mijn visie op leraarschap - de noodzaak om te
netwerken en samen te werken. Waar docenten lange tijd te vaak
koning in eigen rijk waren is er nu een generatie leraren op komst
die juist sterk op zoek zijn naar verbinding.
Deze verandering in houding, aanpak en werk levert
regelmatig botsingen op, ook tussen de generaties 'voor de klas'.
Dit voorjaar zat ik in een werkgroep op een conferentie over leren
excelleren en wat dat betekende voor je werk en je taak als docent.
We kwamen met elkaar te spreken over het gebruik van sociale media
en de toegevoegde waarde ervan voor de lessen.
Ik weet dat generalisaties de realiteit geweld aan doen, maar
toch. De algemene teneur daarover kun je toch als volgt samen
vatten: de oudere generatie docenten zag het over het algemeen
genomen als een hype, vooral gericht was op het promoten van
jezelf. Het dient alleen om te laten zien hoe hard je wel (niet)
werkt. "Ik heb nu 37 jaar zeker al meer dan 50 uur per week
gewerkt. Dat hang ik toch ook niet aan de kerkklok?"
Egotripperij of delen?
De jongere docenten zagen het als een manier om te delen waar ze
mee bezig waren, om feedback en inspiratie voor zichzelf te
organiseren. Kort gezegd: om te leren. Die benadering vergt veel,
dat beseffen jonge docenten ook wel. Joitske Hulsebosch heeft in
haar artikel 'Iedere docent zijn eigen leernetwerk'
bijvoorbeeld laten zien welke betekenis een online leernetwerk voor
docenten kan hebben bij de ontwikkeling van hun professionaliteit
en inhoudelijke inspiratie in dat vak. Vier wezenlijke aspecten
staan daarbij centraal: het bijblijven in je vakgebied, het samen
leren en netwerken, het profileren door delen van expertise, en het
samen werken aan projecten.
Is het dus egotripperij versus je eigen online leernetwerk
creëren? Er was in elk geval sprake van twee visies op hetzelfde
gedrag van leraren. Visies die sterk uiteen liepen al naar gelang
de vooronderstelling over de vraag wat je verstaat onder 'een
excellente leraar'. Dat zijn wel vragen waar we het als docenten,
opleiders en onderwijsmensen in den brede met elkaar over door
moeten gaan, verdiepen ook. Met 'de Denkfiguren' zijn we dit vanuit
onze ervaringen in het Eerst de Klas project nadrukkelijk aan het
doen.
Op agenda Obama Summit
Bijvoorbeeld met onze nieuwe website om het "DNA van het
hedendaagse leren met een focus op docent, student en media" te
doordenken. Samen met medeoprichter Eke Rebergen, docent
communication en multimedia design, heb ik me tot doel gesteld om
het komende academische jaar zoveel mogelijk zicht te ontwikkelen
op de kwaliteiten van de hedendaagse leraar. Op www.onderwijsfilosofie.nl zullen met
regelmaat artikelen verschijnen waarin kernvragen over onderwijs,
leren en doceren gesteld zullen worden. Hiernaast organiseren we
met 'de Denkfiguren' bijeenkomsten en workshops waar deze
onderwerpen centraal zullen staan.
Met de Obama Summit in Amsterdam in het vooruitzicht kunnen we
dit soort vragen en onderwerpen nog waardevoller maken. Zij staan
wereldwijd op de agenda als het gaat om het leraarschap. Op die
summit zullen we dan ook ongetwijfeld een centrale rol spelen en
vanuit ons land als gastland kunnen we dat aanmoedigen en impulsen
geven. De ontmoeting en wederzijdse inspiratie die deze
internationale meeting mogelijk maakt, moeten we niet laten
schieten of passeren.
Doe mee op 9 september
Op zondagmiddag 9 september organiseren 'De Denkfiguren'
in samenwerking met Studelta in Amsterdam een bijeenkomst met als
hoofdonderwerp het opzetten, onderhouden en vergroten van je eigen
online leernetwerk. Joitske Hulsebosch, consultant op het gebied
van social media , auteur van het genoemde artikel, is daarbij betrokken voor de verdere
uitdieping van het thema.
Deelname is gratis na aanmelding via info@denkfiguren.nl /
www.denkfiguren.nl / @Denkfiguren. Er is een ondergrens van 20
deelnemers om de workshop te laten plaatsvinden, daarom wordt
aanmelding vooraf zeer op prijs gesteld. En bij alle waarde van
online kennisdelen: tijdens de aansluitende borrel is er alle
ruimte om offline ervaringen te delen.
Simon Verwer is leraar en was ScienceGuide Student van
2011