OCW zwicht voor Grondwet

6 augustus 2012 - Zijlstra moet buigen voor de Raad van State in zijn plannen omtrent de prestatiebekostiging. Het advies van de Raad van State over dit punt wordt in zijn geheel overgenomen. Zijlstra wil nu zijn nieuwe opzet nog voor 20 september door de Tweede Kamer loodsen.

Al begin juli werd duidelijk dat de prestatieafspraken als opgesteld door de Reviewcommissie Van Vught tegen wettelijke bezwaren zouden gaan aanlopen. ChristenUnie en CDA waarschuwden al voor problemen met Artikel 23 van de Grondwet dat stelt dat bekostiging plaatsvindt op basis van door de wet te stellen 'eisen van deugdelijkheid.'

Experimenteerfase 

In een recent aan de Kamer gestuurde brief met nadere uitleg laat staatssecretaris Zijlstra nu weten dat er inderdaad is geluisterd naar de bezwaren van de RvS. "Het nieuwe ontwerpbesluit komt naar mijn mening volledig tegemoet aan de bezwaren die mogelijkerwijs zijn blijven bestaan. Sommige fracties twijfelden met name aan de toereikendheid van de wettelijke grondslag van het ontwerpbesluit. Inmiddels heeft de Afdeling advisering van de Raad van State daarover een advies uitgebracht. Dat advies heeft de regering volledig overgenomen."

OCW wil nu op basis van artikel 1.7a van de WHW een periode vrijmaken om met het nieuwe besluit te experimenteren. "Dat artikel maakt het mogelijk om voor een periode van maximaal zes jaar bij wijze van experiment af te wijken van de WHW met het oog op verbetering van kwaliteit, toegankelijkheid of doelmatigheid van onderwijs," liet de RvS eind juni in haar advies al weten.

Nieuw HO-stelsel in aantocht

Daarmee ontsnapt de staatssecretaris aan het bezwaar dat hij buiten de wettelijke grondslag om het HO-stelsel zelf ten fundamentele herziet. Dit heeft wel een belangrijke consequentie. De opvolger van Halbe Zijlstra zal te zijner tijd een ingrijpende wijziging op de WHW moeten indienen waarin de conclusies worden neergelegd die hij of zij gaat trekken uit die experimenteerfase van maximaal zes jaar. Een nieuw stelsel van hoger onderwijs is dus in aantocht, waarin de financiering en kwaliteitsbewaking op grond van nieuwe wettelijke normen zullen worden vastgelegd.

In de brief maant de demissionaire staatssecretaris de Kamer tot snelheid. "Ik heb de instellingen voor hoger onderwijs in het vooruitzicht gesteld dat voor 1 november prestatieafspraken zullen worden gemaakt. De prestatieafspraken hebben immers nog budgettaire consequenties voor de instellingen vanaf 2013." Met het oog daarop wil Zijlstra graag voor 20 september van de Kamer weten of deze instemt met het nieuwe ontwerpbesluit. De Kamer voor 20 september echter nauwelijks. Een nieuwe Tweede Kamer zal op 13 september worden samengesteld.