Zo'n integere man
"Dat goede mensen goede dingen doen, spreekt voor zich. Dat
slechte mensen slechte dingen doen, vinden we logisch. Maar wat als
goede mensen slechte dingen doen? De neiging is om dan altijd
achteraf te zeggen dat degene die iets slechts heeft gedaan,
kennelijk toch ook slecht was. Daarbij gaan we ervan uit dat slecht
gedrag altijd rationeel en strategisch is. Want als slecht gedrag
rationeel en strategisch is, dan moet degene met het slechte gedrag
wel een slecht mens zijn.
Maar ligt het werkelijk zo simpel? Wat mij opviel bij de
veroordeling van Ahold-topman Michiel Meurs was dat iedereen in
zijn omgeving zei dat hij zo'n integere man was. Maar hoe kan het
dan toch dat Meurs, integer als hij was, dingen deed die
overduidelijk niet door de beugel konden? Mijn conclusie is dat het
idee van de 'rotte appels' in de mand niet klopt. Het is veel
ingewikkelder. Ook goede mensen doen slechte dingen", aldus De
Cremer, die vandaag zijn oratie houdt.
Bonussen
Hoogleraar William Bottom (Washington University) legde uit hoe
het systeem van bonussen in de VS tot stand is gekomen. Het is
gebaseerd op de veronderstelling dat mensen beter gaan presteren
naarmate ze hogere bonussen krijgen.
Dit zogenaamde REMM-systeem kreeg in de jaren negentig vleugels
toen een hoogleraar van Harvard het luid in de zakenwereld ging
verkondigen. Dit beloningssysteem werd onder meer bij ENRON
gebruikt, zoals het bedrijf kort voor zijn ondergang nog trots in
een wetenschappelijk artikel beschreef.
Altruïsten
Maar klopt het ook dat hoge bonussen leiden tot betere
prestaties? In een aantal interessante wetenschappelijke
experimenten kwamen Bottom en collega's tot tegenovergestelde
conclusies. "Het REMM-systeem gaat ervan uit dat de werknemer er
uiteindelijk alleen maar op uit is om meer geld te verdienen. In de
praktijk blijkt dat niet zo te zijn. Werknemers met een redelijk
salaris en een vriendelijke leidinggevende blijken zich veel meer
in te spannen dan werknemers die een hoog vast salaris en bonussen
kunnen krijgen".
Werknemers zijn geen maximizers, maar reciprocal
altruists, zo ontdekten Bottom en collega's in experimenten.
Bottom besloot zijn betoog met het aanhalen van John D. Rockefeller
Jr. Deze Amerikaanse megakapitalist heeft ooit gezegd dat
alleen relaties er uiteindelijk toe doen.
Verklaart dat de irrationele slachtoffersfeer bij DSB-bank?
Heeft Dirk Scheringa zich niet tot op het laatst opgesteld als
pater familias van de Westfriese gemeenschap? Dat zou dan
weer verklaren waarom zijn medewerkers hem op handen bleven dragen,
ook al probeerde hij nog zelf zijn spaarcentjes weg te halen bij
zijn eigen bank.