9 november 2009 - Hoe werkt het echt in besturen? Tijdens onderhandelingen over de begroting laten managers en bestuurders in eerste instantie hun eigen belangen prevaleren. Pas daarna stellen ze zich coöperatief op. En de beste deals worden nog altijd buiten de vergaderingen gesloten, zo blijkt uit onderzoek van INHolland-lector Rick Anderson.
Rick Anderson heeft een onderzoek uitgevoerd naar het gedrag van
overheidsfunctionarissen tijdens de totstandkoming van een
begroting. Het onderzoek kende de vorm van een spelsimulatie die
tussen 2000 en 2008 68 keer is uitgevoerd en waar 612
overheidsmanagers en controllers aan hebben meegedaan.
Tijdens de spelsimulatie moest een gemeentelijke begroting worden
opgesteld en had iedere speler een eigen rol en eigen
doelstellingen. Deze doelstellingen waren niet bekend bij de andere
participanten (met uitzondering van de controller). De beschikbare
middelen waren niet toereikend om alle doelstellingen te
realiseren, zodat keuzen gemaakt moesten worden om de begroting te
laten sluiten.
De spelsimulatie wees uit dat managers en bestuurders in eerste
instantie hun eigen doelstellingen lieten prevaleren boven het
organisatiebrede belang. Pas als er een kans bestond geïsoleerd te
raken en de budgetten te verliezen, bleek men bereid om individuele
belangen ondergeschikt te maken aan het belang van de
organisatie.
Aangezien de rol die iemand kreeg niet bepalend bleek voor het
individuele onderhandelingsresultaat, is achteraf geanalyseerd
welke factoren dit resultaat nu wel beïnvloeden. Het onderzoek wees
uit, dat het succesvol inzetten van strategisch gedrag van
doorslaggevend belang is voor het uiteindelijke
begrotingsresultaat. Het gaat hier dan om het maken van bilaterale
en informele afspraken, het inzetten van strategisch budgettair
gedrag en het gericht beïnvloeden van de
besluitvormingsprocedure.
Verder blijkt de inhoudelijke onderbouwing van doelstellingen niet
relevant voor het uiteindelijke onderhandelingsresultaat. Ook de
tijd die men voor de besluitvorming krijgt is niet bepalend voor de
inhoud en de kwaliteit van de uiteindelijke begroting.
Rick Anderson, Begroten in de praktijk van het openbaar
bestuur