De essentie van drama en muziek
Agrippina begon als een droom van de barokzanger van de
bovenste plank en artistiek leider. "Voor de jonge internationale
studenten is de deelname aan een dergelijk alomvattend en ambitieus
project hét moment waarop hun geest zich opent voor hun eigen
grenzeloze mogelijkheden. Het is mijn vaste overtuiging, dat de
ervaring en de essentie van drama en muziek, de noodzaak tot
verstaan en verstaan worden, wortelen in de kern van het menselijk
bestaan", zegt Michael Chance, artist in residence van
het Händeljaar bij het Koninklijk Conservatorium.
In gesprek met ScienceGuide na de generale repetitie
zong de Brit de roem van het talent dat in Den Haag bijeen is. Hij
noemde het samen maken van een zo complexe, veeleisende uitvoering
'a magnificent adventure'. Dat zijn werk als artistiek begeleider
en inspirator impliciet beloond werd door het gejuich van het
publiek na de voorstelling en de ovaties voor
verschillende aria's deed hem zichtbaar goed.
Jean Paul Gautier, Madonna, Nero
De hoofdrol van de machtswellustige -en sowieso wellustige-
keizerin van Rome werd niet alleen met panache gezongen, maar ook
geacteerd als ware de studente een volleerd toneelbeest. De
aankleding van de heerseres in verschillende uitdossingen uit de
verschillende fasen van het imago van Madonna -met de Jean Paul
Gautier kostumering uiteraard in de slotfase- deed de rest.
'Isn't she marvellous?' zei Chance dan ook. Hij tipte als groot
talent ook de Siciliaanse jongen die Nerone, de zoon van Agrippina,
zingt. De opera kent in alle rollen een dubbele bezetting, zodat
maximale mogelijkheden voor het aanwezig baroktalent worden
geschapen. Ook het Israelische meisje, dat bij de generale Nerone
zong is volgens Chance daarom van uitzonderlijk niveau. Daar
bleek het publiek het geheel mee eens, al tijdens de stormen
applaus die zij tijdens de voorstelling oogstte.
Dat 'Agrippina' naar meer doet smaken, was in elk geval een
conclusie die Michael Chance en ScienceGuide samen
trokken. En welke opera van Händel daar als eerste voor in
aanmerking komt, daar waren ze het ook over eens: Belshazzar. En
dat niet alleen omdat de rol van de profeet Daniel daarin een
van Chance's beste is.
Incest, moord, vileiniteit
Keizerin Agrippina en haar honger naar macht vormen de kern
van Händel's opera over deze manipulatrice pur sang. Zij deinst
nergens voor terug. Niet voor samenzwering, voor incest of
moord. "In de handen van Agrippina zijn erotiek en lust tot wapens
geworden en incest tiert welig. Naïviteit wordt meedogenloos
gestraft en wie niet buigt, zal breken. Maar altijd in de
beslotenheid van een gang, de schaduw, de achterkamer," vertelt
regisseur Floris Visser.
De echtgenote van keizer Claudius heeft maar één doel voor
ogen: haar zoon Nero op de troon krijgen. Als Claudius op zee
verdrinkt, ziet zij haar kans schoon, Nero wordt uitgeroepen
tot keizer op het Capitool. Hij en zijn moeder bestijgen - bijna
als man en vrouw - de troon. Een zwarte tragedie... lijkt het. Maar
Händel zou Händel niet zijn als deze zwarte bladzijden niet
ook met lichtheid en vileine humor tegemoet worden
getreden.
"In veel opzichten is Händels Agrippina een
'vrouwen-opera' te noemen. Wat uitzonderlijk was in een tijd waar
de castraten in hun heroïsche rollen het toneel domineerden. Vooral
omdat deze vrouwen de gebruikelijke deugdzaamheid ontberen en
daarmee dus 'anti-heldinnen' zijn," zegt de regisseur.
250 jaar grootmeester
2009 is een groot Händeljaar, 250 jaar na
zijn dood. De tijdgenoot en evenknie van Bach kent een ware
renaissance van de bewondering voor en uitvoering van zijn
werk. Zijn inventiviteit en zeggingskracht blijkt uit alles wat hij
schreef: tientallen opera's, concerti grossi, oratoria,
staatsceremonie-muziek, orgelconcerten, klavecimbelmuziek,
soloconcerten voor bijna elk instrument, concertaria's, religieuze
werken.
Daaronder zit veel muziek die de eeuwen weet te doorstaan
als 'the Messiah', 'the Coronation Anthems', 'Music for the
Royal Fireworks' en van zijn opera's ongetwijfeld onder
meer 'Giulio Cesare in Egitto', 'Rodelinda', 'Saul',
'Belshazzar', 'Semele' en ook 'Agrippina'.
Agrippina vraagt onvermijdelijk om een
vergelijking met het enkele decennia
eerder geschreven meesterwerk L'Incoronazione di
Poppea (1642) van Monteverdi. Bij Monteverdi treden Nerone en
Poppea op de voorgrond, Agrippina komt helemaal niet voor. Ondanks
enkele komische ondergeschikte figuren en situaties is de opera van
Monteverdi veel somberder dan die van
Händel.
Overeenkomsten zijn er echter wel in de
beschrijving van de tijd, waarin de driften zich vrij konden
ontplooien, zonder taboes of morele terughoudendheid.
Händel wist natuurlijk precies wat hij deed, door als jong Duits
componist voor het Europees publiek een opera te schrijven die
aansloot op Monteverdi's stuk. Het was een beetje een gebaar
van: 'Kijk mij eens durven!'
Koninklijk Conservatorium
12 & 13 oktober (generale)
19.30 uur | €15,- | kaartverkoop via ticketshop Koninklijk
Conservatorium
070 - 315 15 10 of ticketshop@admin.koncon.nl
Koninklijke Schouwburg
16 (voorpremière), 17 (première) oktober, 18 (matinee)*
oktober
19.30 uur | 14.00 uur* | € 32,- / €26,- /€20,- | kaartverkoop 0900
- 345 67 89 of www.ks.nl
Meer informatie op www.agrippina.nl
[Welke Romeinse keizerin heeft er nog meer haar eigen
website??]