Acquisitie niet altijd even makkelijk
Hogescholen willen graag dat hun lectoraten externe opdrachten
binnenhalen. Ze hopen hiermee dat lectoraten zichzelf op den duur
terugverdienen. Acquisitie gaat de ene lector beter af dan de
ander. Maar de mogelijkheden verschillen ook per sector, zo weet
Jeroen Onstenk, een lector van INHolland die korte tijd ook
directeur was van ASAR, de afdeling van INHolland waar de lectoren
zijn ondergebracht. "In de gezondheidszorg is nu al een hele
geldstroom beschikbaar voor praktijkgericht onderzoek. Maar in
bijvoorbeeld de onderwijssector en de economische sector gaat het
moeizamer. Dit heeft deels daarmee te maken dat scholen of
bedrijven niet goed zijn in het articuleren van hun vragen ten
aanzien van onderzoek. Bedrijven zijn gewend om dergelijke
vragen uit te zetten bij consultancyfirma's. Lectoren in de
economische hoek reageren daar deels op door vanuit of naast hun
lectoraat consultancyopdrachten te verrichten. Voor zover dat bij
het vakgebied hoort, is dat ook goed. Daar zit natuurlijk wel een
grens aan, want lectoraten zijn niet opgezet voor het uitvoeren van
consultancyopdrachten. Bovendien is die markt al verzadigd, dus je
moet ook oppassen voor marktvervuiling."
De verwachtingen rond externe acquisitie moeten dan ook
getemperd worden, zo vindt Onstenk. "We willen ook dat lectoraten
bijdragen aan curriculumontwikkeling en verbetering van het
onderwijs, onder andere door versterken van de onderzoekscomponent.
Die activiteiten zijn ook belangrijk, maar daar krijg je natuurlijk
geen externe financiering voor."
Tegengestelde verwachtingen
In hun jaarverslag over 2008 signaleren de lectoren
Pedagogische Kwaliteit van het onderwijs van Windesheim
tegengestelde verwachtingen. Wil je dat lectoraten gesubsidieerd
onderzoek verrichten en extern publiceren, dan heb je goed
gekwalificeerde onderzoekers nodig. Maar die moet je binnen de
hogeschool 'met een lantaarntje' zoeken. "Die moeten dus extern
geworven worden. Dit doel bijt dus het doel: 'opleiders
professionaliseren tot doen van onderzoek.'
"In al het enthousiasme over de mogelijkheden van het lectoraat
wordt de situatie van lectoraten vaak rooskleuriger voorgesteld dan
die is. Vaak wordt vergeten dat Hbo-instellingen
onderwijsinstellingen zijn waarin het personeelsbeleid, de
werkcondities, routines en procedures gericht zijn op onderwijs
geven en niet op onderzoek doen. Daar hebben de kenniskringleden
die ook opleider zijn last van. De lectoren merken dat het moeilijk
is om in zo'n situatie samen met de opleiding een inhoudelijk
onderzoeksprogramma te ontwikkelen. Onderzoek doen vraagt gedurende
een langere termijn een focus. De opleidingen hebben en veel
kortere cyclus voor het plannen van activiteiten. Daarnaast zijn de
kenniskringleden vanuit de hogeschool nog geen onderzoekers maar
moeten daartoe opgeleid worden. We hebben bijvoorbeeld, bij gebrek
aan gekwalificeerd personeel, regelmatig 'nee' moeten verkopen aan
potentiële opdrachtgevers.
Onze strategie was tot nu toe: een keuze voor het opleiden van
de docenten van Windesheim. Tegelijkertijd hebben we geprobeerd de
andere doelen hoog te houden. Dat is tot nu toe aardig gelukt, maar
het afgelopen jaar hebben we gemerkt dat de grenzen van deze
strategie bereikt zijn. De lectoren hebben contract-onderzoek zelf
moeten uitvoeren omdat de opleidingen van de hogeschool geen
docent-onderzoekers konden leveren voor de uitvoering van dat
onderzoek. Dat heeft het werken van de lectoren aan andere doelen
gefrustreerd", zo staat in het jaarverslag te lezen.
Lector Yvonne Leeman laat ter aanvulling weten dat de lectoren
Pedagogische kwaliteit van het onderwijs hard bezig zijn samen met
de opleidingen deze situatie te veranderen. "Dat heeft zijn tijd
nodig. Er zijn interessante ontwikkelingen zoals het idee om
docent-onderzoekers aan te stellen."
Synergie
Lector Elena Cavagnaro (Service Studies, Stenden)
heeft inmiddels geleerd in te zetten op synergie. "De kunst is
vanuit een scherpe en zich aanscherpende visie die rollen te dienen
in synergie. Bijvoorbeeld door projecten te zoeken en op te zetten
die grenzen aan meer dan een rol en bovendien deze projecten zo te
ontwikkelen dat ook de andere rollen/doelen van het lectoraat
worden gediend. Concreet werk ik met studenten en collegae als
medeonderzoekers aan lange termijn projecten die geïnitieerd zijn
in samenwerking met beleidmakers of clusters van bedrijven. Ik zorg
tegenwoordig dat de deans van ene opleiding en de
teamleiders akkoord gaan met een dergelijk project voordat ik mijn
handtekening opzet (deze tip heb ik van een collega van Saxion) en
dat hierbij ook afspraken worden gemaakt over doorwerking van het
project in het onderwijs."