Na een verblijf van ruim drie maanden vloog ze door naar de
Binnendelta van de rivier de Niger, in Mali. Daar kwam ze in een
visnet aan haar einde. Dat blijkt uit de peilingen die door de
satelliet zijn doorgegeven en uit een speurtocht in het veld, door
medewerkers van Wetlands International.
De zender van Gaast viel een week na aankomst stil bij een klein
vissersdorpje in Mali. Het enige dat nog doorkwam waren signalen
van de zogenoemde 'temperatuur- en activiteitlogger'.
Opsporingsactie
Omdat de zender aangaf dat de vogel dood moest zijn, is, met
hulp van Wetlands International in Mali, zo gauw mogelijk een
opsporingsactie op touw gezet. Dat was geen sinecure, want Gaast
was naar een vrijwel onbereikbare plek in de delta getrokken.
Schipper Sine Konta, die de delta als zijn broekzak kent, en
Wetlands International-collega Mori Diallo slaagden erin deze
afgelegen plaats te bereiken.
Dorpsoudste
Het kostte hen nog een paar dagen om de zender - een fel geel
bolletje, ter grootte van een klein ei, dat in de buikholte van de
vogels werd geïmplanteerd - boven water te krijgen. Eerst moest de
argwaan bij de mensen in het dorp overwonnen worden. De vissers
deden in eerste instantie voorkomen of ze geen weet hadden van een
zender. Na geduldige uitleg van het hoe en waarom van het
zenderonderzoek en de tussenkomst van de dorpsoudste met zijn
raadgevers werd de satellietzender uiteindelijk opgespoord en
overhandigd.
Domme pech
Uit enquêtes die onderzoekers van Wetland International en
Altenburg & Wymenga Ecologisch Onderzoek rond de eeuwwisseling
uitvoerden in de Binnendelta, was al gebleken dat er in deze
omgeving veel vogels met netten worden gevangen, door
gespecialiseerde vogelvangers. In de zuidwesthoek van de Delta, het
gebied waar Gaast aan haar einde kwam, worden vogels vooral
geschoten.
Maar de lokale visser die Mori en Sine de plek liet zien waar
hij de grutto had gevonden, vertelde dat de vogel in zijn visfuik
terecht was gekomen. Geen gerichte jacht dus, maar domme pech. De
vissers uit dit dorp blijken niet systematisch op vogels te jagen.
Alleen wanneer de visvangst onrendabel wordt, tegen het eind van
het visseizoen, proberen ze wat vogels te vangen voor eigen
consumptie.
Rondje vliegen
Het zal dus nooit duidelijk worden of Gaast aan zogenaamde
loop migration deed. Een van de vragen die hopelijk door
het zenderonderzoek worden beantwoord is of grutto's 'in een
rondje' trekken. Het lijkt er op dat een deel van de grutto's uit
Friesland via Spanje en Portugal naar West-Afrika vliegt, om aan
het eind van de winter via een oostelijke route langs Mali en
Italië weer naar het noorden te trekken.
Rijstvelden
Het onderzoek heeft al wel geleerd dat grutto's een flexibele
strategie hanteren voor hun trek en overwintering. Zo maakte onder
andere de grutto Nijhuzum niet de tussenstop in de rijstvelden van
Spanje die Gaast wel maakte.
De twee vogels verbleven vervolgens wel een tijd vlak bij elkaar
in het kerngebied van overwinterende grutto's in Guinee-Bissau. Van
daaruit trokken ze onverwacht in totaal verschillende richtingen:
Gaast vloog oostwaarts naar Mali (1200 km), Nijhúzum vloog een
stukje terug naar de Senegalrivier (500 km) op de grens van Senegal
en Mauretanië. Deze uiteenlopende routes werpen de vraag op of de
rijstvelden in Guinee-Bissau dit jaar wellicht onvoldoende te
bieden hebben aan de overwinterende vogels.