Secretaris der Natuur
De edelman Louis de Bonald (1754-1840) verzette zich tegen de
Franse Revolutie. Hij zag die omwenteling als een opstand van het
individu tegen de wil van God en de natuur. Als 'secretaris der
natuur' verafschuwde hij de revolutionaire ideeën over vrijheid,
gelijkheid, democratie, kapitalisme en mensenrechten. Die
denkbeelden zouden volgens hem alleen maar oorlog en strijd
veroorzaken tussen politieke partijen en tussen sociale
klassen.
Alleen terugkeer naar de oude samenleving van gilden en standen,
waarin werkgevers en werknemers 'harmonieus' met elkaar overleggen,
kon volgens hem de maatschappij behoeden voor de gevaren van
staatsalmacht en anarchie.
Ongeloof en Revolutie
Zijn pleidooi voor samenwerking, consensus en overleg maakt De
Bonald tot de Franse uitvinder van het poldermodel. De ideeën van
de katholieke denker werden in Nederland in de negentiende eeuw
overgenomen door de priester Herman Schaepman en de protestantse
voorman Willem Groen van Prinsterer. Groen was niet voor niets de
auteur van het baanbrekende geschrift 'Ongeloof en Revolutie', dat
als de stichtingsakte beschouwd kan worden van de
christendemocratie in ons land.
Deze twee politici richtten bewegingen op als de ARP, de RKSP,
christelijke vakcentrales en het christelijk en katholiek
onderwijs, die ten grondslag liggen aan eigentijdse
organisaties als het CDA, het Nederlands Christelijk
Werkgeversverbond (VNO-NCW) en de vakcentrales FNV en CNV. Zo
kregen de denkbeelden van een offensief-conservatief Fransman ook
in de drassige polder vaste voet aan de grond.
Dr Roeland Audenaerde is op 18 november op dit onderzoek
gepromoveerd aan de Universiteit Leiden.