Verschuren had en heeft als hoogleraar Methodologie van de
Managementwetenschappen aan de RU te Nijmegen al jaren
praktijkgericht (beleids) onderzoek gedaan. Hij is een van de
weinige methodologen die zich inzet voor het praktijkgericht
onderzoek zoals dat in het hoger beroepsonderwijs wordt uitgevoerd.
In zijn bijdrage op dit symposium (dat tevens zijn afscheidrede
was) kwam hij met een nieuwe methodologie voor praktijkgericht
wetenschappelijk onderzoek. Volgens hem een noodzakelijke
ketterij.
Geldige kennis
Onderzoek is van oudsher theoriegericht maar zeker tegenwoordig
steeds meer in dienst van maatschappelijke problemen. In alle
gevallen gaat het om de waarheid die we boven tafel willen hebben.
Dé waarheid (geldigheid) bestaat niet maar we proberen er zo dicht
mogelijk bij te komen. Methodologie (het vak van Piet Verschuren)
is de wetenschap die zich bezighoudt met de vraag hoe je tot
geldige kennis komt. En volgens Piet Verschuren is die methodologie
in 40 jaar nauwelijks veranderd terwijl het doel van onderzoek doen
wel veranderd is. En dat is net het probleem.
Praktijkgericht onderzoek
Hij heeft voor het vaststellen van een nieuwe
onderzoekscyclus eerst onderzocht wat belangrijke criteria zijn bij
het beoordelen van de geldigheid van praktijkgericht onderzoek.
Vergeleken met fundamenteel wetenschappelijk onderzoek gelden er
volgens Verschuren bij praktijkgericht een aantal specifieke eisen,
waarvan er hier enkelen genoemd worden:
- de acceptatie van het onderzoek en de resultaten door de
praktijk
- het interdisciplinaire karakter: je gebruikt verschillende
inzichten
- het onderzoek is holistische en niet
reductionistisch
- de context is specifiek
- het onderzoek moet toegevoegde waarde hebben
- de kosten moeten reëel zijn
- de ontvankelijkheid van de onderzoeker is belangrijk
- de snelheid van het onderzoek is belangrijk
Het onderzoek kan zowel kwantitatief als kwalitatief als
participatief zijn maar in alle gevallen gaat het om verbeter- of
constructieproblemen. Dat betekent altijd een interventie plegen.
En juist dat vraagt om een andere empirische cyclus dan de
bestaande.
Achtereenvolgens gaat het bij het ontwerpen om:
- een eerste inval / ontwerpdoel
- vaststellen wat de ontwerpeisen en ontwerpassumpties zijn
- structurele specificaties in kaart brengen
- prototype maken
- implementeren
- evalueren
Geïnteresseerd?
Voor geïnteresseerden is er het nieuwe boek van Verschuren:
Verschuren, P. (2009). Een methodologie voor zowel praktijkgericht
onderzoek als het ontwerpen van een dergelijk onderzoek. Amsterdam:
Uitgeverij Boom.
Daarnaast is er de papieren versie van zijn afscheidsrede die bij
het afscheid zelf nog niet beschikbaar was.
Gerda Geerdink (HAN)