Bij het afscheidssymposium van HHS-voorzitter Pim Breebaart schetste Van der Wende (dean van het AUC en voorzitter van de belangrijkste denktank van de OECD op HO-terrein) de toekomst van het hoger onderwijs. "De massaliteit heeft het Nederlands hoger onderwijslandschap de afgelopen decennia veranderd. De verhoogde participatiegraad vraagt om bredere toegang enerzijds en om het bevorderen van excellentie anderzijds."
"De vraag is nu of het huidige stelsel van hoger onderwijs deze uitdaging kan volbrengen. Het Nederlands onderwijssysteem staat bekend om haar goede prestaties wat betreft de 'mainstream', maar laat veel liggen ten aanzien van studenten uit kansarme onderwijsmilieus en de excellente bovenlaag van de studentenpopulatie."
Van der Wende stelde dat de bewering algemeen geaccepteerd is dat een diversere studenteninstroom om een meer gedifferentieerd aanbod van hoger onderwijsprogramma's vraagt. "Een diverse instroom qua studenten is wenselijk in onze multiculturele en globaliserende samenleving. Als we willen dat onze studenten actieve, verantwoordelijke burgers van de toekomst worden, is het essentieel dat ze in aanraking komen met andere culturen en inzichten." In een internationale collegezaal kunnen jongeren veel van elkaar leren, zo stelde zij. "We will learn more from those people, those ideas, and those phenomena that we do not know, than from those we know only too well."
"Een diversere studentenpopulatie creëert een uitdaging voor het systeem van hoger onderwijs in Nederland. Het vraagt om een heroverweging ten aanzien van het programma-aanbod en tegelijkertijd het handhaven van hoge standaarden in termen van leeruitkomsten en het eindniveau van onderwijsprogramma's."
Het beter benutten van de opties binnen het huidige hoger onderwijsstelsel prefereert Van der Wende boven een stelselhervorming. Nederland heeft allang eenzelfde differentiatie in zijn HO als California. Dat de West Coast een model voor ons land is, acht zij daarom een misverstand. "Wees blij dat binariteit nog bestaat en de stammenstrijd daarover steeds meer wegvalt! We hebben wel wat anders te doen in het hoger onderwijs, zou ik zeggen. Laten we de hokjesgeest vooral achter ons laten."
Er zijn volgens Van der Wende veel wezenlijker problemen waar ons HO zich op zou moeten focussen. Voornamelijk op het gebied van Leven Lang Leren, het erkennen van elders verworven competenties (EVC) en het afstandsonderwijs presteert Nederland ook volgens de laatste OESO-review niet goed. "Het is dan ook van belang dat we de associate degree, de doorstroom van het hbo naar het wo en de optie van flexibele leerwegen beter gaan benutten."
Ten slotte ziet Van der Wende veel in een inkomensafhankelijke
'graduate contribution', in plaats van het huidige systeem van
studiefinanciering. De vrijgekomen middelen worden wat haar betreft
geïnvesteerd in de kwaliteit van het hoger onderwijs.
Het vervangen van de studiefinanciering door een sociaal
leenstelsel is overigens met name voordelig voor studentes. U leest
haar analyse dat 'the boys will be paying for the girls' hier.