"Tiener zijn is een druk bestaan. Je groeit, hormonen gieren door je lijf en je zit tussen tafellaken en servet. Dan een nieuw verschijnsel: twitterende tieners. Per dag rollen honderden tweets over hun blackberryscherm. Wat heeft dit voor invloed op hun brein? Leren zij hierdoor anders dan vorige generaties?
Immigrants vs. Natives
Kunnen die tieners, de 'digital natives', sneller informatie verwerken dan de 'digital immigrants'? Deze termen zijn bedacht door de Amerikaan Marc Prensky, die veel over onderwijs schrijft. Hij stelt dat wie opgroeit met digitale technologie binnen handbereik, op een wezenlijk andere manier denkt dan alle generaties hiervoor. De natives zijn niet alleen snellere informatieverwerkers, ze kunnen ook betermultitaskenen sneller lezen. Ze kijken eerst naar plaatjes en vliegen dan over de tekst. Bovendien functioneren ze beter als ze tegelijkertijd kunnenpingen, aldus Prensky.
Wie niet weet wat pingen betekent is een immigrant. Je, pardon u, bent van de generatie die voor het maken van een werkstuk naar de bibliotheek ging. Op de fiets en door de regen. Daar aangekomen zocht u in de kaartenbak naar boeken over de Siberische tijger. Eenmaal bij het juiste gangpad was het nog even zoeken, maar dan kon u toch echt beginnen aan het schrijven van een werkstuk.
Wie wel weet wat pingen is, maar hier niet mee is opgegroeid, is ook een immigrant. Tutoyeren vind je prima, want je gaat met je tijd mee. Je hebt geleerd om smsjes te schrijven met t9, maar hebt nu natuurlijk een hippe smartphone. Wat de jeugd ermee kan is natuurlijk ongelofelijk, maar jij denkt aardig te kunnen meekomen. Mispoes, zoals iedere immigrant heb je een accent.
Onuitstaanbare traagheid
Wie dagelijks pingt, chat via een mobieltje, is dus een native. Je kent geen wereld zonder digitale technologie. Waarschijnlijk zit je dus nog op school. In de woorden van Prensky krijg je dus les van immigranten met een accent. Ze zijn traag met computers, echt vermoeiend. Dat de docent een niet-interactieve powerpoint gebruikt op een digitaal schoolbord vind je tot daar aan toe. Onuitstaanbaar is de traagheid waarmee de volgende slide tevoorschijn komt: rechtermuisknop, wiebelende cursor en dan wordt eindelijk geklikt op 'volgende'.
Het zijn karikaturen, maar wellicht herkenbaar. De natives lijken een andere taal te spreken dan de immigrants. Ze denken anders. Als we niet oppassen verstaan ze elkaar straks niet meer, daarom moet onderwijs vernieuwen, aldus Prensky.
Prensky onderbouwt zijn stelling niet met empirisch bewijs, maar hij heeft een gevoelige snaar geraakt. Sinds hij in 2001 deze terminologie introduceerde houdt hij de gemoederen in de academische wereld aardig bezig. Wat dat betreft lijkt hij op Maurice de Hond die onlangs de Ipadschool lanceerde.
Wat zeggen de andere kampen? De natives zouden juist dommer worden, omdat ze gemakshalve ervanuit gaan dat informatie overal beschikbaar is. De opzoekgeneratie. Andere onderzoekers wijzen erop dat de jongste generatie alles gelooft wat google bovenaan zet. Ze weten hun bronnen niet op waarde te schatten. Onderwijs moet dus zeker wel met de tijd mee, maar de natives moeten niet overschat worden. Klinkt logisch.
Het brein creëren
En wat zeggen de breinwetenschappers? Niet alleen zij, maar ook de ruim 350 duizend lezers van het boek 'Wij zijn ons brein van' van Dick Swaab, weten: hersenen zijn niet statisch, maar maken tot je dood nog nieuwe cellen aan. Dit idee is nieuw en heeft implicaties voor de manier waarop we kennis overdragen. Docenten moeten niet alleen vakinhoud overdragen, zij moeten ook de capaciteiten van het brein ontwikkelen, het brein moet gecreëerd worden. Klinkt futuristisch.
Ik ben gecharmeerd van de hersenwetenschap. Over vijf jaar weten we dubbel zoveel over het brein. Dat gaat onze ideeën over hoe je kennis overdraagt veranderen. En wat doen we vandaag? Ik loop door het computerlokaal en zie Facebook op veel schermen voorbij flitsen. Prensky noemt het multitasken. Ik noem het afleiding. Binnenkort de rector even aan haar jasje trekken, want ik heb een ontzettend goed idee. Facebook blokkeren op het universiteitsnetwerk doet het studiesucces sterk stijgen. Ze heeft vast interesse!"
Lees alle eerdere columns van Lodewijk Berkhout hier