Wat vermindert de kans op recidive bij criminele jongeren? Met deze vraag zette het Wetenschappelijk Onderzoek en Documentatiecentrum lector Andrea Donker (ten tijde van het onderzoek lector aan de Hogeschool Leiden, tegenwoordig lector Sociale Veiligheid aan de Hogeschool Utrecht) aan het werk. Het resulteerde in het onderzoek ' Vrij na een PIJ'.
Andrea Donker: "De interviews waren voor mij een echte eyeopener. De jongeren die zélf in de jeugdinrichtingen zitten, waren zeer open over de effecten van detentie. Tegenwoordig wordt alles in een psychiatrisch perspectief geplaatst: we lijken ervan uit te gaan dat de jongeren in de justitiële jeugdinrichtingen een groep psychopaten zijn waarvan helemaal niets meer te verwachten valt. Onwillekeurig ga je er al bijna vanuit dat er met zulke jongeren niet te praten valt. Het is wel een beetje een open deur, maar je leert toch het meest van hen zelf."
Onveilige instellingen
Donker onderzocht onder meer of het typejongereninrichting effect heeft op de mate van nazorg die de jongeren na hun detentie nodig hebben en hoe groot de kans is dat zij later opnieuw in de fout gaan. Donker: "Er zijn grofweg drie categorieën jeugdinrichtingen: er is een groep inrichtingen met een 'laag onveiligheidsrisico', een groep inrichtingen die in 2007 beoordeeld werd als instellingen met een 'ernstig veiligheidsrisico' en een groep die daar tussenin zit."
Uit onderzoek van de Inspectie Jeugdzorg in 2007 bleek dat schrikbarend veel instellingen ?als "hoog risicovol" werden aangemerkt. Van de 14 instellingen kregen maar liefst 6 deze kwalificatie en werden er nog eens 4 als "matig risicovol" genoemd.
Alleen bij de jongeren die in een jeugdinrichting met een positief leefklimaat hebben gezeten, blijkt de kans op recidive sterk terug te lopen. Andersom geldt: hoe negatiever de ervaring in de detentie, hoe groter de kans op herhaling van slecht gedrag.
Reclassering met een missie
Andrea Donker kwam nog een tweede verband tegen, een verband dat haar enigszins verbaasde: de jongeren in kwestie bleken na hun vrijlating bij voorkeur geholpen te willen worden door het Leger des Heils. "Ik heb niet onderzocht waarom dat precies is, maar het zal wel met hun missie, met hun bejegening te maken hebben. Het Leger des Heils is er veel meer op gericht om jongeren te helpen, en minder om hen te controleren, zoals de Reclassering."