Alle hogescholen en universiteiten hebben hun pakket voor de prestatieafspraken rond profilering en differentiatie ingediend bij de Reviewcommissie. De plannen van de universiteiten zouden al behandeld zijn en die van de hogescholen worden dezer dagen scherp getoetst. Verschillende instellingen hebben al 'uitnodigingen' ontvangen om aanvullende of verhelderende informatie te leveren.
Vermijding na eensgezindheid
Bij de analyse en behandeling valt op, zo verneemt ScienceGuide, hoe anders de HO-instellingen nu handelen dan bij de publicatie van het rapport-Veerman, de grondslag waarop het vervolg inclusief de Reviewcommissie is gebouwd. De grote eensgezindheid en zelfs het gezamenlijk manifest van WO en HBO met ISO en LSVb lijken nu primair te zijn ingeruild voor het vermijden van zo veel mogelijk transparantie.
Tot verbazing van beoordelaars van de Reviewcommissie hebben de instellingen de voorstellen, met hun ambities en profiel-zwaartepunten, veelal niet openbaar gemaakt. Een inhoudelijke discussie of zinvolle onderlinge vergelijkingen komen zo niet tot stand. Dat was vanuit het advies van de commissie Veerman wel de bedoeling geweest.
Zelfs binnen de koepels van hogescholen en universiteiten blijkt men zeer beperkt op de hoogte van de toekomstperspectieven van de eigen lid-instellingen. Verschillende van hun leden zijn niet van plan de collega's of de gezamenlijke vereniging inzage te geven in wat is ingediend bij Van Vught c.s. Daar lessen uit trekken of best practices uit verzamelen wordt zo voorlopig niet mogelijk, betreuren verschillende experts bij die koepels.
Geen reden tot treurnis
Vanuit instellingen wordt hierop echter ook gewezen naar de Reviewcommissie zelf. Deze had bij haar taakstelling en uitwerking van de aanpak zo'n openbaarheid en interactie voor 'lessons learned' wellicht met meer nadruk, ook tegenover OCW, moeten melden. Vooral ook, omdat men er bij de instellingen vanuit gaat, dat na de eerste beoordelingen nog zinvolle discussies over zulke lessen mogelijk en nodig zullen zijn.
Dat 'hun' koepels op dit punt weinig actief kunnen zijn, acht men geen reden tot treurnis nu. Men trekt liever eerst zelf lessen, ook met HO-collega's in de regio of allianties in wording, zonder dat mogelijke concurrenten onder de collega's onder de koepelleden nu al zouden meelezen. Dat speelt in het bijzonder bij de voorzetten om nieuwe Centres of Expertise op zwaartepunten van gecombineerd onderwijs en praktijkonderzoek toegewezen te krijgen binnen het HBO.
Opvallend transparant Utrecht
Er zijn echter uitzonderingen op het gebrek aan transparantie, zo werd ScienceGuide met enige nadruk gezegd. Tot de weinigen die direct volledige transparantie hebben betracht hoort de UU. Deze heeft haar prestatieafspraken-pakket direct publiek gemaakt. Collegevoorzitter Yvonne van Rooy gaf daarbij aan in te zetten op "op matching of selectie voor alle eerstejaars studenten." In 2016 moet 12% van de studenten deelnemen aan honours onderwijs, een relatieve toename met een derde.
In het wetenschappelijk onderzoek kiest Utrecht voor concentratie op vier, grote dragende thema's: Life Sciences, Duurzaamheid, Instituties en Jeugd & Identiteit. In 2020 zal het aantal onderzoeksgroepen met de hoogste waardering met 10% zijn gestegen. In 2016 moet tenminste 2,5% van de rijksbijdrage aan de valorisatie besteed worden. Ook zal het aantal studenten dat ondernemerschapsonderwijs volgt dan ruim verdubbeld zijn.
De universiteit heeft het maken van prestatieafspraken gecombineerd met het opstellen van een nieuw strategisch plan 2012-2016 en ook dit direct publiek gemaakt. Ook hebben de Universiteit Leiden, de TU/e, Radboud en de Erasmus Universiteit inmiddels hun profileringsdocumenten bekendgemaakt. Bij de hogescholen is men wel doende de eigen pakketten voor interne dialoog open te stellen, maar actieve openbaarheid is daar minder aan de orde, zo lijkt het.
De VSNU heeft overigens inmiddels besloten op 5 juni de plannen van de universiteiten als pakket publiek te maken. Hoewel men oorspronkelijk de formele lijn wilde volgen en in het najaar de profieldocumenten naar buiten zou brengen, is nu vastgesteld, dat verschillende instellingen zelf hun plannen bekend hebben gemaakt. Derhalve is besloten op 5 juni met het geheel naar buiten te komen.
Studenten waarschuwen voor het laatst
Wie van deze gebrekkige openheid langzamerhand tabak hebben, zijn de studenten. "Wij waren partners en medeondertekenaars van het manifest met VSNU en HBO-raad om 'Veerman' uit te voeren. Deze profileringsdocumenten zijn daar de directe uitwerking van en wij willen nu ook mee kunnen discussiëren. Studenten willen meedenken over het profiel en de prestaties van ons hoger onderwijs, natuurlijk!" zegt ISO-voorzitter Sebastiaan Hameleers.
Hij wil met zijn leden vooral kunnen "leren en lessen trekken uit dit hele proces. Daar was het bij Veerman toch om te doen? Hoe komen we tot zwaartepunten, tot differentiatie? Wat zijn de beste profielen, al naar gelang de rol en de plaats van de hogescholen en universiteiten? Die openheid van tijdens de Veerman-fase moet blijven of in elk geval terugkomen."
Het ISO wil "ver gaan om dit te bereiken. Het is van groot belang voor het draagvlak en de kwaliteit als hier meer openheid bij komt. Laat de Reviewcommissie of anders OCW de instellingen hier op aanspreken en stimuleren al hun stukken publiek te maken voor een serieus debat. En zou dat niet genoeg zijn, dan zijn wij bereid verdergaande middelen in te zetten om zulke transparantie op te eisen."
Update:
De VSNU reageert op de publicatie op ScienceGuide. Hoewel van vier universiteiten de profileringsplannen onder de aandacht worden gebracht en ook het plan van publicatie van het geheel op 5 juni is vermeld, is de WO-koepel ongelukkig met het artikel. Men formuleert dit als volgt:
"Op 30 mei publiceerde ScienceGuide een artikel met de titel "Transparantie over profilering zwak" waarin wordt gesuggereerd dat de universiteiten geen openheid geven over de prestatieafspraken. De universiteiten hebben begin mei de inzet voor de prestatieafspraken ingediend bij de Reviewcommissie die hen daarop medio mei heeft bevraagd. Universiteiten hebben tot 4 juni de tijd gekregen voor kleine aanpassingen of toelichting.
Op 5 juni zullen alle plannen van de universiteiten op de VSNU-website worden geplaatst. Deze zomer worden de plannen verder besproken waarna de instellingen pas dit najaar komen tot definitieve prestatieafspraken met OCW. Door de inzet voor de prestatieafspraken online te plaatsen, handelen de universiteiten juist heel open en transparant."