Al op Prinsjesdag 2011 liet ScienceGuide zien hoe minister De Jager vergaande scenario's voorbereidde om structurele hervormingen en besparingen door te voeren, vooruitlopend op de perikelen rond de eurocrisis. Eén van de omvangrijkste werd onthuld in de aankondiging van een 'IBO Universitaire Medische Centra'. Zo'n Interdepartementaal Beleidsonderzoek behoort tot de machtigste wapens die een minister van Financiën kan inzetten om zijn collega's in het kabinet tot ingrijpende veranderingen te brengen.
Intransparant met hoofdletters
Het IBO naar de UMC zou begin 2012 klaar zijn. Doel was duidelijkheid en doelmatigheid te bevorderen over dit 'bad met vijf kranen', zoals de minister deze sector graag ironisch pleegt te beschrijven. Maar het document kwam niet tegen die tijd. Ook lag het niet op tafel tijdens de Catshuisbezuinigingsronde van de gedoogcoalitie of het Kunduzakkoord. Pas eind mei is het wat achteloos naar de Kamer gezonden. Het kabinetsstandpunt zal nog volgen.
Twee dingen vallen in het onderzoek op: het is gedateerd op 'maart 2012' - en was dus klaar voor de genoemde begrotingsoverleggen van de twee verschillende coalities van VVD-CDA - en de conclusies zijn zeer zwaar. "Het woord 'intransparantie' moet ten aanzien van de UMC met hoofdletters worden geschreven." (blz 3)
Verdeling op historische gronden
De rapportage brengt de ene mokerslag na de andere aan. "Een eenduidige definitie van het type zorg dat het meest kenmerkend is voor UMC's" bestaat niet. "Basale informatie" over prestaties en hun financiering is "eenvoudigweg niet voorhanden." Bij de publieke taak van UMC's "is er in versterkte mate sprake van marktfalen." "Het is onbekend waar de academische component [ van de financiering] precies aan wordt besteed." "De verdeling van middelen geschiedt op historische gronden binnen een gesloten systeem."
Een integrale afweging van kwaliteit, prestaties en doelmatige besteding vindt tussen de UMC's zo niet plaats. Taakverdeling en zwaartepuntvorming worden daarom "onvoldoende benut". Daar komt bij dat de universiteiten en UMC's voor "het verzorgen van medisch onderwijs en onderzoek" beide geld krijgen, zonder verdere afweging of sturing. Het IBO noemt dit "merkwaardig" omdat "deze taak via twee gescheiden stromen, maar vanuit hetzelfde ministerie wordt bekostigd."
Eigen bijdrage voor specialistenopleidingen
Wat betreft de opleidingsfuncties is het IBO opvallend bondig. Deze vergen in ons land 1 à 2 jaar meer dan in Europa is vastgelegd en elders gerealiseerd wordt. Het opleidingstarief is bij UMC's hoger dan bij anderen en heeft geen prikkel tot meer capaciteit van opleidingen. De eigen bijdrage aan de opleiding is relatief laag, terwijl inkomens "van medisch specialisten fors hoger liggen dan dat van gemiddelde WO-afgestudeerden."
Het IBO stelt daarom voor de academische component en 'werkplaatsfuncties' bij de UMC aan de hand van prestaties en doelmatiger taakverdelingen toe te wijzen. Dat levert in elk geval 10% efficiencywinst op, samen €100 miljoen. De opleidingsfuncties moeten korter duren, één generiek tarief kennen en een eigen bijdrage van 10% vergen. Dat levert in samenhang €325 miljoen op.
Wat levert welk UMC straks in?
Een volledig overzicht van de inkomsten en uit het IBO dreigende bezuinigingen per Academisch Ziekenhuis vindt u hier. ScienceGuide heeft in de bijlage met het IBO terzake de denkbare bezuiniging per academisch ziekenhuis naar rato van hun omvang doorgerekend en vermeld.
Voor het grootste onder hen, het Erasmus MC, zou dit een klap van €75 mln opleveren. Die in Nijmegen, Groningen, Utrecht en de beide in Amsterdam moeten rekenen op een bezuiniging tussen €60 en €50 mln. Leiden zou zo'n €42 mln en Maastricht zo'n €36 mln moeten ophoesten.