EURASHE, de Europese vereniging van hogescholen, hield haar jaarcongres in het Letse Riga, met als thema 'Leven lang leren en de welvaartstaat'. Oud-Kennisland-voorman Joeri van den Steenhoven opende dit met een lezing, die het hoger onderwijs opriep zo'n actievere rol te pakken.
Want laat men die liggen, dan zullen anderen die rol overnemen, was zijn stelling. En dat men dat nog te veel laat liggen, blijkt onder meer uit de sombere trends bij de deelname aan leven lang leren.
Frustrerend laag
Van den Steenhoven beschreef de maatschappelijke veranderingen door de opkomst van de kennissamenleving, en de gevolgen voor de welvaarstaat en het hoger onderwijs zelf als factor daarbinnen. Europa staat voor forse uitdagingen en scoort ronduit slecht als het bijvoorbeeld gaat om leven lang leren. De cijfers zijn frustrerend laag en gaan sinds 2005 zelfs achteruit.
Willen we in toekomst maatschappelijke conflicten voorkomen, moet ook het hoger onderwijs aan de bak, aldus Van den Steenhoven. Met name door een aanbod te gaan creëren voor oudere werknemers en mensen zonder een ho-diploma.
Daarbij zullen universiteiten en hogescholen veel meer dan nu de werkplek en het klaslokaal bij elkaar moeten brengen door in te zetten opblended learning. Ook moet de focus meer komen te liggen op het helpen van werknemers om van de ene baan naar de andere te gaan, het zogenaamdetransformational learning.
Sociale innovatie en webpresentie
Niet in het minst moeten ze bovendien vanaf nu rekening leren houden met meer competitie via het web. Allerlei Amerikaanse topuniversiteiten presenteren zich daar met hun materialen als nieuwe aanbieders die de samenleving en impuls willen geven. Zo maakten onlangs Harvard and MIT bekend gezamenlijk 60 miljoen dollar te investeren in een online learning platform. Een eerste pilot heeft al 120.000 studenten van over de gehele wereld getrokken.
Naast een grote inzet op leven lang leren bepleitte Joeri van den Steenhoven dat het hoger onderwijs meer werk maakt van sociale innovatie. Daarbij gaat het om het vinden van nieuwe antwoorden op de maatschappelijke problemen van vandaag en morgen.
Zeker hogescholen zouden daarbij een leidende rol kunnen vervullen, maar zijn nog nagenoeg afwezig. Terwijl sociale innovatie centraal komt te staan in het beleid van de Europese Unie. Zo heeft de Commissie in Horizon 2020 aangekondigd €30 miljard van in totaal €80 miljard R&D-investeringen hierop te willen richten. Maar daarin meedoen betekent keuzes maken.
U leest de volledige lezing hier