De affectieve relatie tussen leerkracht en leerling is een belangrijke factor in het gedrag en leren op school. Daarom onderzochten Jantine Spilt, Helma Koomen en Suzanne Jak de invloed van het geslacht van leerkracht en leerling op de kwaliteit van de onderlinge relatie.
Nabijheid, conflict en afhankelijkheid
In tegenstelling tot wat wel eens wordt aangenomen in het debat, blijken de vrouwelijke leerkrachten een betere relatie te onderhouden met de jongens dan de mannelijke leerkrachten. Voor het onderzoek zijn 649 leerkrachten in het basisonderwijs (467 vrouwen en 182 mannen) ondervraagd naar hun relatie met in totaal 1493 leerlingen (788 meisjes en 705 jongens) uit groep 3 t/m 8.
De affectieve relatie tussen docent en leerling brachten de onderzoekers in kaart op basis van mate van nabijheid (genegenheid, warmte en open communicatie), conflict (strijd en negatieve gevoelens) en afhankelijkheid (vraag om hulp en aandacht). Opvallend is dat vrouwen in alle opzichten betere relaties met leerlingen ervaren dan mannen.
Meer mannen niet dé oplossing
Relaties met zowel jongens als meisjes zijn nabijer, minder conflictueus en worden ook minder gekenmerkt door afhankelijkheid. Relaties met jongens blijken, ongeacht het geslacht van de leerkracht, meer conflictueus dan die met meisjes.
De relaties van vrouwen met meisjes zijn daarnaast wat hechter en warmer dan die met jongens. Deze bevindingen betwisten het maatschappelijk wijdverbreide idee dat jongens betere relaties zouden hebben met mannelijke dan met vrouwelijke leerkrachten.
Volgens de onderzoekers is er geen reden om niet te streven naar meer mannen voor de klas, maar de wetenschappers weerleggen wel het idee dat het simpelweg vergroten van het aantal mannelijke leerkrachten dé oplossing is voor de problemen van jongens in het onderwijs.