Veel projecten, weinig beleid

Nieuws | de redactie
9 september 2010 | Lerarenopleidingen doen van alles om culturele diversiteit een plek te geven, maar vaak zo ad hoc dat ze niet erg lerende organisaties worden. ScienceGuide sprak met Miranda Grootscholte en Rubina Boasman van het Sectorbestuur Onderwijsarbeidsmarkt (SBO) naar aanleiding van het rapport Promoteams, taalmentoring en interculturele competenties. Dit rapport is meer gericht op het werven en opleiden van allochtone studenten voor de lerarenopleiding.

Onderzoeker Miranda Grootscholte (SBO) vindt hetverbazingwekkend. Er gebeurt enorm veel in hetonderwijs om actief in te spelen op een veelkleurig Nederland.Maar toen een collega van haar probeerde evaluaties van projectenop dit terrein boven tafel te krijgen, lukte dat maar af entoe. “Weinig projecten worden goed geëvalueerd. Er zijn weinigharde feiten over wat al die projecten opleveren”.

Dat weerhield het SBO er overigens niet van een uitgebreidrapport over het thema ‘meer kleur voor de klas’ tepubliceren, gebaseerd op literatuuronderzoek, gesprekken metbetrokkenen op hogescholen en inspirerende buitenlandsevoorbeelden. Daaruit volgen heel wat aanbevelingen.

Die aanbevelingen laten zich samenvatten in de noodzaak tot eenstructureel diversiteitsbeleid. Veel lerarenopleidingen  doenwel het een en ander aan diversiteitsbeleid. Maar meestal gebeurtdat op ad hoc basis. Iemand wordt op projectbasis aan hetwerk gezet. De betrokkenen zijn vaak enthousiast en gedreven, maarals het project voorbij is, is niet zelden het geld op, of er ziteen nieuwe manager  die andere prioriteiten stelt, of demedewerker gaat zelf iets anders doen. En dan begint de cyclus weervan voren af aan.

Verkleuring

Er is reden om de culturele diversiteit onder docenten extraaandacht te geven. Beginnende allochtone docenten doen langerover het vinden van een baan dan hun autochtone collega’s. In eenaantal gevallen heeft dat deels met henzelf te maken. Allochtonestudenten nemen minder deel aan extracurriculairestudieactiviteiten. Bij het zoeken van een baan blijken sommigenvan hen een relevant netwerk te ontberen of niet goed te weten hoeje je in een sollicitatiegesprek moet presenteren.

Bij de politie van Hollands Midden Rijnmond is een training voorallochtone potentiële medewerkers geïntroduceerd toen bleek datmaar 1 op de 10 door de selectie kwam. Na de training komt 1 op de4 allochtone sollicitanten door de selectie. De cursisten zijnenthousiast over de training die hen wordt aangeboden, ook al wetenze dat een baan allesbehalve gegarandeerd is.

Op de Haagse Hogeschool stelde het college van bestuur enkele jarengeleden dat 1 op de 2 nieuwe docenten van allochtone afkomst moestzijn. Maar ook het omgekeerde komt voor: op een basisschool in deBijlmer kan het voorkomen dat de directie besluit, dat er juistmeer autochtone Nederlanders nodig zijn voor het evenwicht in hetteam.

Blinde vlekken

Een dergelijke aanpak met een scherp oog voor evenwicht inonderwijsteams zou dan ook kunnen helpen. Degenen dienieuwe docenten selecteren, moeten ook rekening houden met huneigen blinde vlekken. Die komen ook voor bij scholen die zeggen datze in hun aannamebeleid slechts op kwaliteit letten. Gemengdeselectiecommissies zullen eerder allochtone docenten aannemen danautochtone teams. “Commissies zijn nog wel eens geneigd mensen uitte kiezen die op hen lijken”, aldus Miranda Grootscholte. “Daaromontwikkelt het SBO een training voor goede wervings- enselectieprocedures.”

Op lerarenopleidingen wordt culturele diversiteit een steedsnormaler onderdeel van het lesprogramma voor studenten. Bij deindeling van werkgroepen letten docenten er bijvoorbeeld op datstudenten niet voortdurend bij mensen van de eigen cultuur kruipen.Later op het werk zullen ze ook moeten lesgeven aan leerlingen vanandere culturen, dus dat moet op de opleiding al geleerdworden.

Opvallend is dat docenten van de lerarenopleidingen zelf nog weinigtraining krijgen in interculturele competenties. Op delerarenopleidingen buiten de Randstad wordt sowieso vaak minderaandacht aan dit thema gegeven.

De onderzoekers hebben ook scholen van het primair en voortgezetonderwijs bezocht die met multiculturele docententeams werken. Maarde meeste schooldirecties zijn terughoudend om dat als beleid tebenoemen. Ze streven wel naar een diverse samenstelling van hunteams, maar zullen eerder de kwaliteit dan de etnische afkomst vanhun docenten benadrukken. Ze zien het vormen van gemixte teams alseen ontwikkeling die vanzelf gaat. Daar staan ze ook achter want inhun ogen zijn allochtone docenten belangrijke rolmodellen voorleerlingen en ouders.

Verborgen motieven

Na lezing van het rapport blijft de vraag hangen waaromdiversiteitsbeleid zo vaak ad hoc dan wel projectmatigwordt gevoerd. Komt het door een gebrek aan geld of aandacht ofprofessionaliteit? Of zitten er andere motieven achter? In hetrapport wordt op die achterliggende vragen geen antwoord gegeven.Maar toch zijn het wel relevante vragen.

Het lijkt erop dat scholen redenen hebben om het diversiteitsbeleidniet structureel   te maken. Zou dat niet te makenkunnen hebben met het politieke klimaat in Nederland van ditmoment? Positieve discriminatie is uit. Culturele diversiteit iseen controversieel onderwerp geworden. Ongetwijfeld mede daaromgedragen biculturele docenten zich zo Nederlands mogelijk en voerendirecties hun diversiteitsbeleid vaak zo informeel uit. Het isalsof de linkerhand niet mag weten wat de rechterhand doet. Hetvieren van diversiteit gaat in Nederland onwennig.

Op een internationaal congres in Finland merkte Rubina Boasmandat dit elders heel anders ligt. “In Nederland wordt tweetaligheidvaak als achterstand gezien, in andere landen als kans om globaalte participeren. Men heeft het over ‘kansrijke groepen’. Het vielme op dat ook landen als Spanje en Engeland nu enthousiast zijnover meertaligheid.” 

Hoeveel allochtone studenten volgen een lerarenopleiding en hoeveelstaan er daadwerkelijk voor de klas? Die vraag gaat beantwoordworden in de Diversiteitsmonitor, een uitgave van het SBOdie binnenkort uitkomt.

Het rapport Promoteams, taalmentoring en interculturelecompetenties leest u hier.


«
Schrijf je in voor onze nieuwsbrief
ScienceGuide is bij wet verplicht je toestemming te vragen voor het gebruik van cookies.
Lees hier over ons cookiebeleid en klik op OK om akkoord te gaan
OK