Een ZBO voor het HO?

Nieuws | de redactie
3 april 2012 | De Kamer had veel bezwaren tegen de vermeende bureaucratie van de reviewcommissie Van Vught en Zijlstra’s detaileisen. Concrete voorbeelden ontbraken. Heeft de Tweede Kamer echter het ware motief van deze kritiek wel laten horen?

De reacties op de kritiek uit de Kamer waren opvallend. Wie dachtdat anti-regelzucht betogen als vanzelf op applaus en instemmingkonden rekenen, die kwam bedrogen uit. De adstructie bij debezwaren vanuit de koepels en de fracties was dan ook opvallenddun. Een notitie van 23 blz als onderbouwing en presentatie van detoetsing door de reviewcommissie is niet zo omvangrijk. De meesteprofileringsdocumenten van HBO en WO zelf zullen heel wat meerpagina’s bevatten.

Bureaucratie niet het issue

De beperkte geloofwaardigheid van de kritiek op overmaat aanbureaucratie bleek uit de felle wegwuifreactie vanVNO-NCW-voorzitter Bernard Wientjes. “Hogescholen en universiteitenbehouden alle vrijheid om hun eigen visie op de toekomst van huninstelling neer te leggen. Het raamwerk voor de beoordeling van deprestaties legt geen enkele verplichting of format op aan deonderwijsinstellingen. Het is volstrekt helder en duidelijk, zodatiedereen weet hoe er afgerekend zal gaan worden.”

De vraag lijkt gewettigd of deze bezwaren dan ook de werkelijkezijn die Kamer en koepels zoveel buikpijn bezorgen.ScienceGuide verneemt dat er iets veel explosievers onderschuil gaat. De reviewcommissie Van Vught is immers de opmaat naareen blijvender stelsel van validering, monitoring en geldtoewijzingvoor de profielen en zwaartepunten in HBO en WO.

Zo’n opzet met bijvoorbeeld een HOA als nieuw, geïntegreerdlichaam voor kwaliteitsbekostiging is niet alleen voor de koepelsen instellingen een gevaar. Ook de Kamer zet haar positie en hetprimaat van de politiek op het spel.

Kamer heeft het nakijken

Een voorzichtige hint kreeg de Kamer van de HBO-raad die wees opde dreigende analogie van Van Vught met de Raad voor Cultuur. Dezehint werd niet direct opgepakt, omdat hij niet helemaal klopt. VanVught is geen Thorbeckiaanse adviesraad, maar veel meer eenzelfstandig bestuursorgaan (ZBO).

De rol van de reviewcommissie annex HOA zal zijn de toetsing engeldverdeling voor de kwaliteitsbekostiging in het HO teorganiseren. Niet ambtelijk OCW, maar experts zonder politiekesturing zouden dit moeten doen. De minister maakt uiteraard eenbestuurscontract over deze uitvoeringstaken en informeert de Kamerover de uitkomsten van het werk. Zo is de procesregie netjes belegdbij een objectieve, bestuurlijke gemandateerde partij.

Voor de Kamer betekent dit, dat deze het nakijken heeft. Hetprimaat van de politiek is verschoven naar de regie en uitvoeringdoor intermediaire organen. Wat men VSNU en HBO-raad wel eens tenonrechte verwijt – zij zijn verenigingen en geen semi-publiekeorganen – zou door het nieuwe HOA pas echt werkelijkheid kunnenworden. De bewindslieden zullen bij kritiek op kwaliteit of aanpakin HBO of WO voortaan verwijzen naar het HOA en hun eigenverantwoordelijkheid beperken tot brede stelselvragen en afsprakenop hoofdlijnen met dat HOA.

Eisen van deugdelijkheid

Dit verklaart waarom de puristen van het staatsrecht bij dekleine reformatorische partijen zo gealarmeerd waren. Zij zien heelscherp dat hier artikel 23 van de Grondwet aan de orde komt en aande wortel van deze boom gezaagd gaat worden. Artikel 23 bepaalt datonderwijsbekostiging plaats vindt op basis van ‘eisen vandeugdelijkheid’ die in de wet zijn vastgelegd en door de ministerworden toegepast. Dus niet door een professor uit D66 op basis vaneen notitie over profielen, zo hoor je SGP en CU mopperen.

Tegelijk spreekt daaruit dat dit bezwaar ingezet kon worden alsdekmantel voor allerlei andere knelpunten. Het feit dat eigenlijkde hele Kamer de opzet van OCW toch wat veel van het goede vond,ook Zijlstra’s VVD, liet zien dat het bureacratie-bezwaar breedleefde.

Andere fracties hebben andere, maar vergelijkbare bezwaren. Zijzijn al langer negatief over de impact van de vele ZBO’s als ook dekosten die zulke organen meestal opsouperen. Van het COA vanmevrouw Albayrak tot de UWV en dergelijke semipublieke lichamenliggen zij onder vuur. De plotselinge oprichting van een nieuwevariant voor het HO-beleid ligt dan minder voor de hand.

 


«
Schrijf je in voor onze nieuwsbrief
ScienceGuide is bij wet verplicht je toestemming te vragen voor het gebruik van cookies.
Lees hier over ons cookiebeleid en klik op OK om akkoord te gaan
OK