Kabinet botst met VVD

Nieuws | de redactie
13 december 2013 | Een detail in het leenstelseldebat zorgt voor felle kritiek van de VVD op minister Bussemaker. Zij schonk D66 een punt dat zeer principieel is voor haar coalitiepartner. “We staan voor gek,” zegt men daar.

Met maximale behendigheid trachtte Jet Bussemaker uit de doodlopende steeg van het sociaal leenstelsel te kruipen. Dat deed zij knap: ze verloor nergens steun, won overal extra speelruimte en won tijd en lucht. De VVD kan alleen maar toekijken, want alternatieven hebben de liberalen niet en ze lijken klem gezet te zijn in het eigen politieke betoog rond ‘lenen is leuk’. De grootste regeringspartij wordt dan ook lichtgeraakt en bezorgd over waar dit naar toe zou gaan.

Op zoek naar andere partijen

Dat bleek al snel bij de ruimhartige pogingen van minister Bussemaker om andere partijen te paaien voor haar hervormingsbeleid. Zij zorgde ervoor dat de meest kansrijke kandidaten voor een alliantie hun punten konden maken en via haar ook realiseren. Zo krijgt GroenLinks de vertaling van de creatieve denklijnen van professor Bas Jacobs in een nieuwe editie van het leenstelsel zeker voor elkaar, mits haar senatoren ‘ja’ stemmen.

De nivellering daarin moet de VVD al doen gruwen van het daarmee aanstaande kabinetsbeleid, maar wat D66 geschonken kreeg bleek pas echt onverteerbaar. Paul van Meenen mopperde dat een collegegeldverhoging in deze tijd toch niet kon en al helemaal niet voor studenten die extra en harder willen studeren in moeilijke studietrajecten. Bussemaker liet merken die nieuwe, aanvullende vormen van HO-variëteit best te willen verliezen als D66 elders mee wilde doen.

Differentiatie in de ijskast

De VVD was als door een adder gebeten. Differentiatie van collegegeld hoort met selectie aan de poort tot de ware geloofsartikelen van liberaal HO-beleid. Pieter Duisenberg zag nu onverwacht gebeuren dat de linksliberaal Van Meenen de rode minister de ruimte gaf de net behaalde, kleine overwinning van de VVD op dit terrein te skippen.

D66 klaagde over Bussemakers’ bereidheid een experiment uit te voeren met hogere collegegelden voor extra intensieve ‘honourstrajecten’, als instellingen daar om zouden vragen. Dit probeersel van enige differentiatie stelt in omvang of inhoud nog niet zo veel voor, maar is als principieel symbool van grote betekenis voor de VVD. De minister gunde haar liberale coalitiepartners daarom iets in deze sfeer. Maar mede-liberaal D66 wilde daar natuurlijk als politiek concurrent geen millimeter voor toelaten.

Bussemaker pikte dit signaal tijdig op. Negatieve commentaren van Van Meenen op dit soort variëteit en experiment voor innovatie gaven de minister en haar PvdA de kans dit VVD-petproject te smoren. Argument is natuurlijk dat het kabinet er alles voor moet over hebben om partijen als GroenLinks en D66 te verleiden voor het leenstelsel te gaan stemmen, ooit, te zijner tijd, in de Eerste Kamer.

VVD buitenspel

Bussemaker overrompelde in het Kamerdebat over dat leenstelsel de VVD dan ook met haar ruimhartig gebaar naar D66. Zij zou eventuele differentiatie van collegegeld tezijnertijd pas meenemen in definitieve wetsvoorstellen die eerst nog gemaakt moeten worden. Het VVD-experiment was daarmee opgeborgen en begraven.

Dit schaakmat ontlokte de liberalen grote toorn. Zij konden weinig meer doen dan D66 zware verwijten maken als oerconservatief en antiliberaal en vijand van grotere diversiteit en flexibiliteit binnen het HO-bestel. Minister Bussemaker wilde en kon de liberale bondgenoot weinig maken, want haar manoeuvre was gericht op het realiseren van het leenstelsel dat de VVD zo vurig blijft bepleiten. Althans dat was wat zij en de PvdA hen voorhielden.

“We staan voor gek”

Na het debat telde de VVD haar knopen. Geen enkel beleidsdoel kan zij nu behalen bij de studiebeurzen, tenzij zware concessies gedaan worden aan GL, D66 en PvdA. Lenen wordt dan vooral nivelleren. De prijs daarvoor blijkt bovendien nu ook nog het blokkeren van differentiatie van collegegelden, de droom van vele liberale bewindslieden en HO-experts.

In de wandelgangen brieste een VVD-prominent op dit terrein dan ook: “We staan voor gek!” Een liberale oud-minister liet zich tegen ScienceGuide ontvallen over Rutte, Zijlstra, Dekker en anderen in het VVD-topberaad: “Nou, ze hebben dan onderling wel iets te bespreken, acht ik.”


«
Schrijf je in voor onze nieuwsbrief
ScienceGuide is bij wet verplicht je toestemming te vragen voor het gebruik van cookies.
Lees hier over ons cookiebeleid en klik op OK om akkoord te gaan
OK