De kunst van ja maar

Nieuws | de redactie
8 maart 2016 | Het HBO moet veel studenten in hoog tempo opleiden tot innovatieve professionals. Een onmogelijke opdracht? Docent en filosoof Henriëtta Joosten denkt met Friedrich Nietzsche - Menselijk, al te menselijk - impulsen te kunnen geven en gaat in debat met Thom de Graaf. Voorbij goed en kwaad?

Het werk van de Duitse denker en de titels van zijn filosofische geschriften dagen al snel uit tot prikkelende teksten. Maar er kan meer, zo blijkt. Joosten laat in haar proefschrift zien dat het experimentele, bevrijdende maar ook gevaarlijke  denken van Friedrich Nietzsche handvatten biedt om studenten te leren streven naar beter in een dynamische  beroepspraktijk. Het lectoraat Filosofie en Beroepspraktijk van De Haagse Hogeschool organiseert in de Maand van de Filosofie 2016 een debat ter gelegenheid van de officiële presentatie van haar boek ‘Streven naar beter: Nietzsche als gids voor het hbo’.

Nieuwe dageraad

Henriëtta Joosten overhandigt tijdens het debat het eerste exemplaar van de vertaling van haar recente proefschrift aan Thom de Graaf. Naast hem nemen ook Ruud Welten – lector aan de Saxion Hogescholen en bijzonder hoogleraar filosofie aan de Erasmus Universiteit Rotterdam – en twee opleidingsmanagers aan De Haagse Hogeschool deel aan het debat: Meralda Slager, opleidingsmanager Verpleegkunde, en Sandra van Steenvelt, opleidingsmanager HBO-ICT.

Datum: 11 april 2016, 16.30-18.00 uur. Ontvangst vanaf 16.00 uur aan de De Haagse Hogeschool, Johanna Westerdijkplein 75 in Den Haag. Meer info en aanmelden hier.

In haar proefschrift ‘Nietzsche’s New Dawn. Educating students to strive for better in a dynamic professional world’ pleitte Joosten voor een leeromgeving die onzekerheid toelaat, waar docenten er (soms)  vanaf zien studenten te ‘helpen’ met goede adviezen en oplossingen. Studenten moeten leren openstaan voor vernieuwing, verandering en diversiteit. Ze krijgen nu vaak een leeromgeving aangeboden waar onzekerheid buiten de deur wordt gehouden. De lesstof zelf staat niet ter discussie. Maar ‘streven naar beter’ vergt het vermogen om met verandering en  onzekerheid om te gaan, stelt Joosten.

Excellentie voor alle studenten

Ruimte voor vernieuwing staat ook centraal in Nietzsches opvatting van excellentie: het vermogen zichzelf te overwinnen. Waar de term excellentie in het hedendaagse hoger onderwijs vooral betrekking heeft op de meest getalenteerde en gemotiveerde studenten, speelt voor Nietzsche de vergelijking met anderen geen rol. Joosten schetst vanuit dit idee een reeks mogelijke  onderwijspraktijken die alle HBO-studenten voorbereiden op de uitdagingen van de dynamische beroepspraktijk. Tegelijkertijd wordt er voorzien in de groeiende vraag naar innovatieve  professionals.

Kritisch denken en samenwerking – ook tussen student en docent – zijn daarbij een must. Willen professionals kunnen innoveren, dan moeten ze weten welke routines het streven naar beter hinderen. Studenten en docenten die samen op zoek gaan naar beter nemen elkaars waarheid onder de loep en spreken elkaar tegen, zo laat Joosten zien. Een nietzscheaans ‘ja, maar’ stelt alle waarheden, ook die van autoriteiten, ter discussie. Studenten de kunst van een kritisch en creatief ‘ja, maar’ leren, vraagt van onderwijsprofessionals de moed om te experimenteren met nieuwe onderwijspraktijken.

Vallen en opstaan

Streven naar beter vergt doorzettingsvermogen. Verrassend genoeg is er binnen het hoger beroepsonderwijs echter nauwelijks ruimte om te leren met vallen en opstaan, stelt Joosten vast. Geïnspireerd door Nietzsche reikt ze handvatten aan om een leeromgeving te creëren waarin oefenen centraal staat en de downs net zo welkom zijn als de ups. Zo kunnen docenten, in plaats van studenten te prijzen, hen aanmoedigen tegenslagen en frustratie serieus te nemen. Ook kunnen (net)-afgestudeerden studenten inspireren om aan zichzelf te blijven werken.

Utopisch is dit alles niet. Joosten beschrijft twee casussen uit de praktijk van het hoger beroepsonderwijs met behulp van de vijf elementen van het streven naar beter (omgaan met onzekerheid, excelleren, kritisch denken, waarheidszoekende vriendschap en leren met vallen en opstaan). Eén casus betreft close reading van filosofische en wetenschappelijke teksten met eerstejaarsstudenten, de ander gaat over een groep studenten die zelf onderwijs in projectmanagement ontwikkelen.

ScienceGuide is bij wet verplicht je toestemming te vragen voor het gebruik van cookies.

Lees hier over ons cookiebeleid en klik op OK om akkoord te gaan

OK