Elektronen met elkaar laten praten

Nieuws | de redactie
11 oktober 2016 | De moeizame informatie-uitwisseling tussen de bits in een computer staat de mogelijkheden van quantumcomputers vooralsnog in de weg. Onderzoekers bij QuTech en het Kavli Instituut is het nu voor het eerst gelukt om quantumbits in de vorm van elektron-spins in halfgeleiders te laten communiceren.

Informatie-uitwisseling is iets waar we nauwelijks nog bij stilstaan. Mensen communiceren voortdurend via e-mails, whatsappjes en telefoontjes. In feite zijn het de bits in verschillende computers die dan met elkaar praten.

Communicatie tussen quantumbits

“Voor een gewone computer is dat geen enkel probleem”, zegt FOM-werkgroepleider prof.dr.ir. Lieven Vandersypen. “Maar voor een quantumcomputer – die in potentie vele malen sneller is dan de huidige computers – is juist die informatie-uitwisseling tussen de quantumbits erg ingewikkeld, vooral over langere afstanden.”

Binnen Vandersypens onderzoeksgroep hebben promovendus Tim Baart en postdoc Takafumi Fujita zich beziggehouden met communicatie tussen quantumbits. Elke bit bestaat uit een enkel elektron met een spin-richting (spin-up = ‘0’ en spin-down = ‘1’).

“Uit eerder onderzoek was bekend dat twee naburige elektron-spins met elkaar kunnen interacteren, maar deze interactie nam sterk af met hun onderlinge afstand”, vertelt Baart. “Ons is het nu voor het eerst gelukt om twee niet-naburige elektronen met elkaar te laten praten. Daarvoor hebben we een quantumonderhandelaar gebruikt: een object dat de informatie tussen de twee spins op grotere afstand kan uitwisselen.”

Lege quantumdot als onderhandelaar

Baart en Fujita positioneerden de elektronen in zogenoemde quantumdots, waar ze op hun plaats worden gehouden door een elektrisch veld. Tussen de twee bezette quantumdots zit een lege quantumdot die een energiebarrière kan vormen tussen de beide spins.

“We kunnen het elektrisch veld rond de lege quantumdot zo instellen dat de elektronen hun spin-informatie gaan uitwisselen, via het zogenoemde super-exchangemechanisme: als we de energiebarrière verlagen, verwisselt de spininformatie van plaats”, zegt Baart. “Zo maakt de lege quantumdot als een soort onderhandelaar interactie mogelijk tussen de quantumbits. Die interactie kunnen we bovendien naar wens aan- of uitzetten.”

Het onderzoek van Vandersypen en Baart vormt een belangrijke stap in het bouwen van een grotere quantumcomputer waarin de communicatie tussen quantumbits over grote afstanden essentieel is. Nu het principe van deze quantumonderhandelaar in de praktijk is aangetoond, willen de onderzoekers de afstand tussen elektron-spins vergroten en tevens andere typen ‘onderhandelaars’ plaatsen tussen de quantumbits.  

Tim Baart promoveerde op 23 mei 2016 op onder andere deze technologie. Zijn onderzoek werd gefinancierd door het NWO Graduate Program. Voor de fabricage van de chip hebben de Delftse onderzoekers nauw samengewerkt met de ETH in Zürich. Het onderzoek dat nu gedaan is onder leiding van Lieven Vandersypen is deze week gepubliceerd in Nature Nanotechnology.


Schrijf je in voor onze nieuwsbrief
«

ScienceGuide is bij wet verplicht je toestemming te vragen voor het gebruik van cookies.

Lees hier over ons cookiebeleid en klik op OK om akkoord te gaan

OK