Wervingsstop voor internationale studenten blijft voorlopig van kracht 

Nieuws | de redactie
16 juni 2023 | Geen nieuwe bestuurlijke afspraken? Dan ook geen internationale studenten werven, zegt minister Dijkgraaf. In een Kamerdebat beloofde hij deze zomer met een nieuw wetsvoorstel te komen waarin wordt geregeld dat nog maar een derde van de bachelorvakken Engelstalig mag zijn.

Het debat in de Kamer werd door hoger-onderwijsinstellingen met veel belangstelling maar ook met enige zorg gevolgd. Er was de vrees dat de Kamer met allerlei maatregelen zou komen die het internationaliseringsbeleid van universiteiten en hogescholen ingrijpend zouden veranderen. Hoewel het niet zo erg werd als gevreesd, wil de Kamer wel dat de minister meer regie neemt, met name op het gebied van het taalbeleid.  

De minister benadrukte op zijn beurt dat instellingen zelf ook verantwoordelijkheid moeten nemen en afspraken moeten maken om de instroom te verminderen. Zolang die afspraken er niet zijn, mogen instellingen geen buitenlandse studenten werven op internationale beurzen. 

We moeten de strijd aan met China 

Hatte van der Woude van de VVD was verheugd dat de minister eindelijk werkt aaneen wetsvoorstel dat numeri fixi voor Engelstalige opleidingsvarianten mogelijk maakt. De VVD wil dat er tevens afspraken voor gerichte internationalisering worden gemaakt. Zo moet Nederland de technologische strijd met landen zoals China kunnen aangaan. In die strijd om talent mag van de VVD wat soepeler worden omgegaan met taaleisen. 

Jeanet van der Laan van D66 was de meest uitgesproken voorstander van verdergaande internationalisering. Ze wil absoluut niet dat het Nederlands verplicht wordt gesteld in het curriculum en maakte zich zorgen over generieke maatregelen die sommige partijen voorstellen. Volgens Van der Laan is internationalisering van het hoger onderwijs goed voor de Nederlandse schatkist. 

Werken in de GGZ desnoods in gebroken Nederlands 

Die uitspraak bracht Kamerlid Pieter Omtzigt ertoe te vragen waarom Duitse psychologiestudenten, die na afstuderen massaal terugkeren naar hun thuisland, dan zo goed zijn voor de Nederlandse schatkist. Dat bleek een lastige vraag te zijn. Van der Laan pleitte er wel voor de ‘stayrate’ van deze psychologiestudenten te verhogen, zodat zij in de Nederlandse geestelijke gezondheidszorg kunnen werken. Dat ze waarschijnlijk niet vloeiend Nederlands zullen spreken, zag Van der Laan niet als probleem. 

Omtzigt maakte zich ook zorgen over de aantrekkingskracht van het nieuwe studiefinancieringssysteem, waarbij buitenlandse studenten al recht hebben op een basisbeurs als ze een aantal uren per maand werken. Hierdoor wordt Nederland nog aantrekkelijker voor buitenlandse studenten, zo vreest hij. 

Bestuurders met een gebrekkige moraal 

Zoals verwacht richtte PVV’er Harm Beertema zijn pijlen vooral op hoger-onderwijsbestuurders die de huidige taalwetgeving negeren. “Voor ons is er geen sprake van een gebrekkige wet, maar van bestuurders met een gebrekkige moraal”, maakt hij duidelijk. “Hoe bekwaam de juristen van de wetgever ook zijn, wetgevers kunnen hier nooit tegenop. Ze zullen altijd mazen in de wet vinden om hun eigen gang te kunnen gaan. Mensen die dit bewust hebben veroorzaakt, moet je niet met goede bedoelingen benaderen. Je moet ze op zo’n manier terechtwijzen dat ze het nooit meer doen. Met financiële sancties.” 

De minister gaf in zijn betoog aan dat er half juli een wetsvoorstel in internetconsultatie gaat. Als alles volgens plan verloopt, kan de nieuwe wet ingaan in het studiejaar 2024-2025. 

Internationalisering in evenwicht brengen 

Deze wetgeving zal bestaan uit het mogelijk maken van Engelstalige tracks met een numerus fixus, een noodfixus, een regieorgaan en strengere taalvoorschriften. Deze maatregelen moeten helpen om de internationalisering weer in evenwicht te brengen, wat ook in het belang is van de instellingen zelf, aldus de minister. 

In tegenstelling tot Beertema heeft Dijkgraaf vertrouwen in de verantwoordelijkheidszin van de instellingen, omdat de tijden echt zijn veranderd. Hij verwijst naar het voorbeeld van psychologie, waarbij het steeds moeilijker wordt uit te leggen waarom alles in het Engels moet worden gegeven. Daarom zijn dwingende richtlijnen nodig om hier strenger op toe te zien, aldus de minister. 

Engels brengt toegankelijkheid in gevaar 

Met alleen Engelstalige opleidingen komt de toegankelijkheid van het hoger onderwijs in het geding, zo benadrukt de minister. “Het merendeel van onze afgestudeerden gaat in Nederland werken en moet het Nederlands goed beheersen. Nederlandstalige onderwijs is ook heel belangrijk in termen van toegankelijkheid. Als het merendeel van onze opleidingen in het Engels zou zijn, vormt dat een extra barrière voor bepaalde groepen in de samenleving.” 

Tegelijkertijd moet er volgens de minister ruimte blijven voor het Engels. “Mijn uitgangspunt is dat de voertaal van opleidingen Nederlands is. Binnen het curriculum mag er ruimte zijn voor een andere taal. Mijn voorstel is dat dit niet meer dan een derde van het curriculum mag zijn. Dit betekent dat de opleiding grotendeels in het Nederlands is en dat slechts enkele specialistische vakken in het Engels kunnen worden gegeven. Dit zou geen groot probleem moeten zijn voor de meeste studies.” 

Ook bestaande Engelstalige bachelors worden getoetst 

Internationale docenten, voor wier positie door veel instellingen wordt gevreesd, kunnen dan lesgeven in die specialistische Engelstalige vakken, aldus de minister. Om een opleidingen toch volledig in het Engels aan te bieden, moet een toets voor anderstalig onderwijs worden doorstaan. Deze toets zal alleen gelden voor bacheloropleidingen, niet voor de masters. Ook de nu al bestaande, volledig Engelstalige bachelors moeten aan die toets worden onderworpen, aldus de minister. 

Zolang er geen wetgeving is, kunnen instellingen volgens Dijkgraaf zelf al aan de slag. Ze moeten zelf bestuurlijke afspraken maken om meer regie te krijgen ophet Engelstalig onderwijs. De minister heeft in het debat niet precies uitgelegd wat er in deze bestuurlijke afspraken zal staan, maar hij is hoopvol gestemd over de uitkomst van deze afspraken met de koepels, die naar zijn mening snel tot stand kunnen komen. 

Tot die tijd is het in ieder geval niet toegestaan om buitenlandse studenten te werven op internationale beurzen of via andere wervingscampagnes, verzekerde de minister de Kamer. 


«
Schrijf je in voor onze nieuwsbrief
ScienceGuide is bij wet verplicht je toestemming te vragen voor het gebruik van cookies.
Lees hier over ons cookiebeleid en klik op OK om akkoord te gaan
OK