PVV voorspelt einde aan activisme en ‘woke’ in hoger onderwijs 

Nieuws | de redactie
11 juni 2024 | Bezuinigingen op het hoger onderwijs dwingen instellingen om opnieuw keuzes te maken. Worden het ‘woke’ en ‘activistische wetenschap’ of wordt er weer geïnvesteerd in kwaliteit, vraagt de PVV hardop in de Tweede Kamer. Coalitiepartner VVD maakt zich grote zorgen over de ethische commissies die vol ‘vocale activisten’ zitten.
Reinder Blaauw tijdens het verantwoordingsdebat.

Waarschijnlijk een van de laatste onderwijsdebatten van dit demissionaire kabinet betrof de verantwoording over de begroting voor 2023. Hoewel zo’n debat draait om de vraag of de publieke middelen goed besteed zijn, hadden weinig partijen belangstelling voor het antwoord. Meer aandacht ging uit naar het onderwijs- en onderzoeksbeleid van de nieuwe coalitie. Ook de pro-Palestijnse protesten op universiteiten en hogescholen kwamen weer uitgebreid ter sprake. 

De tijd van politiek activisme in de collegezaal is voorbij 

Volgens Reinder Blaauw, hoger-onderwijswoordvoerder van de PVV, zal het nieuwe coalitieakkoord de zon weer doen schijnen in het hoger onderwijs. “Het onderwijs verkeert in een staat van verval. Te vaak lag de focus op kansengelijkheid in plaats van kwaliteit. Te lang is de activistische ‘woke’-cultuur dominant geweest in de collegezalen en onderwijsinstellingen. Te vaak ging politiek activisme boven wetenschappelijke integriteit. Die tijd is gelukkig voorbij. Dit akkoord biedt de mogelijkheid om samen met onderwijsinstellingen het roer om te gooien. Weg van het huidige ineffectieve beleid en naar een Nederlands onderwijsstelsel waar de zon weer schijnt”, oreerde hij. 

Bij inschrijving ga je akkoord met onze privacy-voorwaarden. Deze voorwaarden zijn hier te lezen.

“Hoe maken curricula over kritische rassentheorieën, dekolonisatie, feminisme en global justice onze studenten tot betere analytische denkers?”, zo was de alumnus van de Hanzehogeschool zelf verstoken van een antwoord. “In de tussentijd hebben we te maken met een schrikbarend hoog percentage studenten en docenten die op universiteiten bezweerd worden door het ‘woke’ gedachtegoed. Eerst nog enigszins onschuldig” – maar inmiddels worden volgens Blaauw Israëlische studenten aangevallen en bedreigd. 

Politiek activisme of degelijk onderwijs? 

De bezuinigingen van bijna een miljard euro op het hoger onderwijs kunnen daarom als een frisse herbezinning worden gezien, betoogde de Groningse PVV’er. “Er zal zo’n 970 miljoen euro worden gekort op het hoger onderwijs. Alleen zo biedt het de onderwijsinstellingen een mogelijkheid om hun prioriteiten te heroverwegen. Willen onze onderwijsinstellingen politiek activisme op het menu, of degelijk onderwijs en degelijk onderzoek?” 

Alle andere partijen, zowel uit de coalitie als de oppositie, lieten de tirade van de PVV zonder reactie aan zich voorbijgaan. D66, die de grootste investeringen in onderwijs in het verkiezingsprogramma had staan, ziet wel met lede ogen aan hoe er fors wordt bezuinigd op het hoger onderwijs, zei onderwijswoordvoerder Ilana Rooderkerk. De langstudeerboete is volgens haar zo’n slechte bezuiniging. “Dat vind ik echt een heel slecht idee. De langstudeerboete gaat studenten ontzettend veel stress opleveren in een tijd dat het al heel slecht gesteld is met het mentaal welzijn.” 

De rest zit met een gigantische extra schuld 

Daarnaast hamerde D66 op de onrechtvaardigheid van deze boete op langer studeren. “Studenten met rijke ouders kunnen straks wel iets naast hun studie doen. De rest zit met een gigantische extra schuld. Afgelopen vrijdag las ik de adviezen van ambtenaren. Zij zeggen over de maatregelen dat het niet uitvoerbaar is in 2026 en dat de opbrengsten onzeker zijn. Kan de minister hierop ingaan?” 

De minister herhaalde wat zijn ambtenaren al eerder hadden vastgesteld: een wetswijziging duurt gemiddeld twee jaar, en het aanpassen van de systemen van DUO kost ook zo’n negen maanden kost. Gezien de gemiddelde doorlooptijd van wetten zal invoering van de langstudeerboete per 2026 dus heel krap worden. 

Sociale veiligheid wordt te pas en te onpas gebruikt 

VVD’er Claire Martens-America greep het debat over de begrotingsverantwoording aan om nogmaals de gevoelens van onveiligheid onder Joodse studenten aan de kaak te stellen. Volgens Martens-America zijn er Joodse studenten die “door hagen van schreeuwende demonstranten moeten, die roepen dat er voor hen geen plek is op de universiteit.” Volgens de VVD’er zijn er ook docenten die dit roepen, “waarvan we vervolgens verwachten dat ze niemand uitsluiten. En dat op instellingen waar het begrip ‘sociale veiligheid’ te pas en te onpas wordt gebruikt, safe spaces worden ingericht als het even tegenzit of je niet jezelf kunt zijn.” 

Instellingen waarvan iedereen onder de vlag van inclusie deel zou moeten kunnen uitmaken, veranderen nu in exclusieve instellingen waar iedereen de juiste mening moet hebben, beweerde de VVD’er. “Het is deze dubbele moraal die ik heel pijnlijk vind.”  

Wie is hier eindverantwoordelijk voor? 

Martens-America zei verhalen te kennen van Joodse studenten die momenteel genegeerd worden in groepsapps en geen onderwijs volgen vanwege hun afkomst. De VVD, die eerder nog mordicus tegen het bijhouden van nationaliteit en afkomst was toen dit onderdeel vormde van het diversiteitsplan van voormalig minister Van Engelshoven, wil daarom van de minister een periodiek overzicht krijgen van incidenten rondom Joodse studenten en de manier waarop instellingen daarmee omgaan. Martens-America diende daartoe een motie in. Volgens het VVD-Kamerlid moet duidelijk zijn wie eindverantwoordelijk is voor de veiligheid van Joodse studenten: de minister of de bestuurders van onderwijsinstellingen. 

De minister liet alvast weten dat het niet zijn verantwoordelijkheid is om elk incident te rapporteren aan de Kamer. “Het rapporteren van incidenten per instelling is niet hoe we sturen op het stelselniveau. Ik wil de Kamer periodiek informeren op het stelselniveau, dus niet per instelling en per incident. Zeker naar aanleiding van wat er op dit moment allemaal gaande is”, voegde hij daaraan toe. 

In Trouw een heel bemoedigend stuk gelezen 

Volgens Martens-America zijn er ook positieve ontwikkelingen op dit dossier. Zo was er dit weekend het statement van de gezamenlijke rectores dat Nederlandse universiteiten geen banden zullen verbreken met Israëlische instellingen. “Ik heb afgelopen zaterdag in Trouw een heel bemoedigend stuk gelezen vanuit verschillende universiteiten, waarin zij schrijven dat gesprekken tussen instellingen en wetenschappers over pijnlijke onderwerpen vragen om wederkerige erkenning en het belang daarvan. Maar ik weet ook dat vandaag de dag heel veel universiteitsbesturen, onder druk van zeer vocale, kleine groepen, moeite hebben om hun deuren open te houden en dit gesprek ook te laten plaatsvinden.” 

Verschillende instellingen zijn momenteel bezig met het vormen van ethische commissies om de kaders voor samenwerkingen met instellingen uit andere landen te herzien. “Ik vind het vreemd dat de focus daar blijkt te liggen bij één situatie in de wereld, namelijk Gaza en Israël”, zei Martens-America. Universiteiten hebben overigens expliciet aangegeven dat het kader juist niet op één land of situatie is gericht, maar breder toepasbaar moet zijn. Martens-America eiste middels een ingediende motie nog van de minister dat hij vooraf zou regelen dat deze commissies divers en gebalanceerd genoeg zouden zijn. 

De academische vrijheid wordt niet bewaakt door de politie 

“De academische vrijheid, ook in dit delicate proces, weegt zwaar”, zei de minister in de appreciatie van deze motie. “Het is een vrijheid die niet bewaakt wordt door de politie, maar bewaakt wordt door de academische gemeenschap zelf. Ik vind dat we ons op glad ijs begeven als we delen van deze bewaking aan de minister toekennen. Ik vind het voor de hand liggen dat instellingen de door mij gegeven uitgangspunten ook betrekken bij de samenstelling en de invulling van hun ethische commissies. Hoe ze dat doen, blijft in mijn ogen een eigen verantwoordelijkheid voor de instelling.” 

Het criminele regime van Netanyahu 

DENK-Kamerlid Doğukan Ergin redeneerde vanaf de andere kant van het politieke spectrum en sprak zijn waardering uit voor de demonstrerende studenten. “Op veel hogescholen en universiteiten staan studenten op tegen onrecht en de moordpartijen in Palestina. De boodschap van Nederlandse studenten is heel helder: verbreek alle banden met Israëlische onderwijsinstellingen. Exact hetgeen we ook deden bij Rusland, toen zij Oekraïne binnenvielen. De universiteiten in Israël zijn een propagandakanaal van het criminele regime van Netanyahu. Deze universiteiten hebben nauwe banden met de oorlogsindustrie van Israël, en deze universiteiten zijn onderdeel van bezetting, onderdrukking en apartheid.” 

Ergin diende daarom een motie in die de minister de opdracht zou geven om universiteiten en hogescholen te verzoeken alle banden met Israëlische instellingen te verbreken. Deze motie kon niet op instemming van de minister rekenen, die zijn eerdere standpunt herhaalde. “Het is aan de instellingen zelf om hun samenwerkingen tegen het licht te houden naar aanleiding van alle geopolitieke verschuivingen. Ik vind het niet wenselijk om op voorhand institutionele of persoonlijke samenwerkingen met een bepaald land uit te sluiten of op te schorten. Ik verwacht dat de instellingen hun samenwerkingen zorgvuldig en neutraal wegen op basis van de inhoud.” 


«
Schrijf je in voor onze nieuwsbrief
ScienceGuide is bij wet verplicht je toestemming te vragen voor het gebruik van cookies.
Lees hier over ons cookiebeleid en klik op OK om akkoord te gaan
OK