"Tiener zijn is een druk bestaan. Je groeit, hormonen gieren
door je lijf en je zit tussen tafellaken en servet. Dan een nieuw
verschijnsel: twitterende tieners. Per dag rollen honderden tweets
over hun blackberryscherm. Wat heeft dit voor invloed op hun brein?
Leren zij hierdoor anders dan vorige generaties?
Immigrants vs. Natives
Kunnen die tieners, de 'digital natives', sneller informatie
verwerken dan de 'digital immigrants'? Deze termen zijn bedacht
door de Amerikaan Marc Prensky, die veel over onderwijs schrijft.
Hij stelt dat wie opgroeit met digitale technologie binnen
handbereik, op een wezenlijk andere manier denkt dan alle
generaties hiervoor. De natives zijn niet alleen snellere
informatieverwerkers, ze kunnen ook betermultitaskenen sneller
lezen. Ze kijken eerst naar plaatjes en vliegen dan over de tekst.
Bovendien functioneren ze beter als ze tegelijkertijd kunnenpingen,
aldus Prensky.
Wie niet weet wat pingen betekent is een immigrant. Je, pardon
u, bent van de generatie die voor het maken van een werkstuk naar
de bibliotheek ging. Op de fiets en door de regen. Daar aangekomen
zocht u in de kaartenbak naar boeken over de Siberische tijger.
Eenmaal bij het juiste gangpad was het nog even zoeken, maar dan
kon u toch echt beginnen aan het schrijven van een werkstuk.
Wie wel weet wat pingen is, maar hier niet mee is opgegroeid, is
ook een immigrant. Tutoyeren vind je prima, want je gaat met je
tijd mee. Je hebt geleerd om smsjes te schrijven met t9, maar hebt
nu natuurlijk een hippe smartphone. Wat de jeugd ermee kan is
natuurlijk ongelofelijk, maar jij denkt aardig te kunnen meekomen.
Mispoes, zoals iedere immigrant heb je een accent.
Onuitstaanbare traagheid
Wie dagelijks pingt, chat via een mobieltje, is dus een native.
Je kent geen wereld zonder digitale technologie. Waarschijnlijk zit
je dus nog op school. In de woorden van Prensky krijg je dus les
van immigranten met een accent. Ze zijn traag met computers, echt
vermoeiend. Dat de docent een niet-interactieve powerpoint
gebruikt op een digitaal schoolbord vind je tot daar aan toe.
Onuitstaanbaar is de traagheid waarmee de volgende slide
tevoorschijn komt: rechtermuisknop, wiebelende cursor en dan wordt
eindelijk geklikt op 'volgende'.
Het zijn karikaturen, maar wellicht herkenbaar. De natives
lijken een andere taal te spreken dan de immigrants. Ze denken
anders. Als we niet oppassen verstaan ze elkaar straks niet meer,
daarom moet onderwijs vernieuwen, aldus Prensky.
Prensky onderbouwt zijn stelling niet met empirisch bewijs, maar
hij heeft een gevoelige snaar geraakt. Sinds hij in 2001 deze
terminologie introduceerde houdt hij de gemoederen in de
academische wereld aardig bezig. Wat dat betreft lijkt hij op
Maurice de Hond die onlangs de Ipadschool lanceerde.
Wat zeggen de andere kampen? De natives zouden juist dommer
worden, omdat ze gemakshalve ervanuit gaan dat informatie overal
beschikbaar is. De opzoekgeneratie. Andere onderzoekers wijzen erop
dat de jongste generatie alles gelooft wat google bovenaan zet. Ze
weten hun bronnen niet op waarde te schatten. Onderwijs moet dus
zeker wel met de tijd mee, maar de natives moeten niet overschat
worden. Klinkt logisch.
Het brein creëren
En wat zeggen de breinwetenschappers? Niet alleen zij, maar ook
de ruim 350 duizend lezers van het boek 'Wij zijn ons brein van'
van Dick Swaab, weten: hersenen zijn niet statisch, maar maken tot
je dood nog nieuwe cellen aan. Dit idee is nieuw en heeft
implicaties voor de manier waarop we kennis overdragen. Docenten
moeten niet alleen vakinhoud overdragen, zij moeten ook de
capaciteiten van het brein ontwikkelen, het brein moet gecreëerd
worden. Klinkt futuristisch.
Ik ben gecharmeerd van de hersenwetenschap. Over vijf jaar weten
we dubbel zoveel over het brein. Dat gaat onze ideeën over hoe je
kennis overdraagt veranderen. En wat doen we vandaag? Ik loop door
het computerlokaal en zie Facebook op veel schermen voorbij
flitsen. Prensky noemt het multitasken. Ik noem het afleiding.
Binnenkort de rector even aan haar jasje trekken, want ik heb een
ontzettend goed idee. Facebook blokkeren op het
universiteitsnetwerk doet het studiesucces sterk stijgen. Ze heeft
vast interesse!"
Lees alle eerdere columns van Lodewijk Berkhout hier