Waar ons land afzakt in de absolute en relatieve investeringen
in onderwijs en R&D, zet onze grote buur massief in op kennis.
Nederland gaat omlaag met zijn investeringen als deel van het BBP,
terwijl het Kabinet-Merkel de uitgaven verhoogt om aanzienlijk te
stijgen als deel van het BBP met de kennisinvesteringen. Daarvoor
wordt € 12 miljard extra ingezet in deze kabinetsperiode van
'CDA-VVD' bij de buren, de CDU met de FDP.
Energiewende
Daar komt nu om twee redenen een groot bedrag bovenop. Bij de
hervorming van de bijstand wordt in Duitsland extra geld gestoken
in gerichte Bildungspakete. Sociaal-economisch zwakke
gezinnen krijgen extra's om onderwijskosten en opvoedingskosten op
te vangen, bijvoorbeeld voor de educatie aan muziekonderwijs en
voor bijlessen. De minister van Sociale Zaken krijgt zelfs mot met
de gemeenten omdat zij dit te snel zou willen doorvoeren en de
aanvragen voor zulke vormingsactiviteiten in een laag tempo binnen
komen en behandeld kunnen worden.
Daarnaast zullen grote bedragen in R&D worden geïnvesteerd
om de 'Energiewende' te realiseren. Na Fukushima stapt Duitsland in
hoog tempo uit de kernenergie en gaat daartoe massaal investeren in
nieuwe energiebronnen. Dat dit inspeelt op elementen van het beste
dat de Duitse wetenschap en technologie te bieden heeft, kan geen
toeval zijn.
Afschaffing collegegelden
Terwijl in ons land de collegegelden worden verhoogd en de
studiefinanciering wordt ingeperkt, gaat het beleid in Duitsland
precies de andere kant op. Men wil daar meer jongeren stimuleren
tot meer studie-inzet en zet daartoe extra beurzen in voor
excellente studenten. Dit om hen de ruimte te geven om in plaats
van bijbaantjes vooral tijd te steken in studieprojecten en
onderzoek.
Collegegelden waren in Duitsland al zeer gering of zelfs
volledig afwezig. CDU en FDP wilden de deelstaten meer ruimte geven
voor eigen beleid om zo extra inkomsten voor investering in
onderwijskwaliteit vrij te maken. Bij de recente
deelstaatverkiezingen is echter de trend tegengesteld geworden.
Zowel in Noordrijnland Westfalen als Hamburg en Baden-Württemberg
hebben coalities gewonnen die afschaffing van het collegegeld hoog
in het vaandel hebben staan.
Krimp en Canadees beleid
Bij de toelating van kenniswerkers wordt Merkel van twee kanten
aangesppord tot verdere versoepeling en proactief beleid. Niet van
links mar uit de eigen kring. Allereerst door de
ministerpresidenten van de deelstaten waar haar CDU regeert. Zij
willen voor de bloei van hun industrie en kenniscentra meer jonge
talenten uit andere landen kunnen aantrekken. De inkomensgrens
willen zij daarom kunnen verlagen, conform voorstel van onder meer
de CDU-premier van Sachsen.
Ook de liberale coalitiepartner FDP zit op deze lijn. Zij
bepleit vooral een soort Canadees beleid van invitatie en ruimte
voor kenniswerkers en jonge ingenieurs. Ook dit terwille van haar
achterban in het bedrijfsleven. Dat de demografie hierbij een grote
rol speelt, is helder. Duitsland 'krimpt' en de doorstroom van
talent in het eigen hoger onderwijs -mede door gebrekkige
integratie van allochtonen- stokt al langere tijd.