"De rol van het onderwijs en de student worden onderschat in de
huidige discussie over het topsectorenbeleid. Als het gaat over het
bij elkaar brengen van kennis en bedrijfsleven, wordt kennis
meestal vertaald in 'onderzoek' en veel minder
in 'onderwijs'. En dat is jammer, want juist binnen het onderwijs
en bij de studenten liggen gouden kansen voor het stimuleren van
innovatie en ondernemerschap.
Uit onderzoek van het Rathenau-instituut is gebleken
dat het lastig is om focus aan te brengen in het wetenschappelijk
onderzoek in Nederland. Hoogleraren en onderzoekers in
kennisinstituten bepalen graag zelf hun onderzoeksagenda. Toch is
het succes van het topsectorenbeleid afhankelijk van de mate waarin
we kennis en bedrijfsleven met elkaar weten te verbinden en op
elkaar weten af te stemmen.
Om het topsectorenbeleid te laten slagen moet er daarom
expliciet aandacht zijn voor het aanbod van relevante opleidingen
en talentmanagement in de kennis- en innovatieagenda's van de negen
topsectoren. Clusters waarin Nederland sterk is en die de Minister
van EL&I verder wil laten ontwikkelen door innovatie te
stimuleren en ruimte te bieden voor ontwikkeling.
Opleiden voor topsectoren
We moeten ervoor zorgen dat de juiste mensen worden opgeleid
voor onze topsectoren. Anders zullen de bedrijven uitwijken naar
het buitenland waar wel voldoende geschoold personeel voor handen
is. Helaas gebeurt dat nu al. Tijdens de opleiding moet de student
meer in contact komen met de bedrijven in de sector, om nieuwe
kennis te delen en werkervaring op te doen. De studenten kunnen zo
de brug gaan vormen tussen kennisinstellingen en het bedrijfsleven.
Zij komen immers letterlijk bij beide over de vloer.
Door middel van stages, duale trajecten (leren en werken), het
aanbieden van scholarships voor talentvolle masterstudenten
of bijvoorbeeld studenten actief te betrekken bij prijsvragen kan
deze band verstevigd worden. Zo kunnen studenten helpen om concrete
kennisvragen vanuit de markt binnen de muren van de universiteiten
te brengen en andersom helpen om de kennis en ideeën van de
wetenschappers naar de bedrijven te brengen. Er zijn gelukkig al
talloze voorbeelden van ondernemende studenten die innovatieve
nieuwe producten hebben ontwikkeld tijdens hun stage of
afstudeerproject.
Uit onderzoek is ook gebleken dat het in de praktijk kunnen
brengen van verworven kennis en kunde een positief effect heeft op
het studierendement. Studenten vinden het leuk om te weten voor
welke uitdagingen de sector staat en denken graag mee aan
oplossingen via bijvoorbeeld studentenprijsvragen. Op
ondernemerschap gericht onderwijs door ondernemers en gastcolleges
door praktijkdeskundigen, brengt de praktijk naar binnen en biedt
studenten een kijkje in de keuken van het werkveld. Niet nieuw,
maar helaas nog wel te incidenteel.
TU's geven het voorbeeld
Binnen de technische universiteiten is er van oudsher wel een
band tussen onderzoek, onderwijs en bedrijfsleven. Bedrijven als
ASML en Philips zijn nauw betrokken bij opleidingen van de TU
Eindhoven bijvoorbeeld. De TU Eindhoven gaat deze band versterken
door ook voor Nederlandse masterstudenten een scholarship-programma
op te zetten. Studenten krijgen dan hun master bekostigd door het
bedrijfsleven, in ruil voor onderzoek of een aantal jaren werken
binnen het bedrijf. Een formule die voor buitenlandse studenten al
jaren succesvol wordt toegepast. En een voorbeeld dat navolging
verdient, juist ook binnen de kennis- en innovatieprogramma's van
de topsectoren.
Als de topteams deze zomer met hun plannen komen, zou het goed
zijn als ook het onderwijs daarin een belangrijke rol speelt. Laten
we het enthousiasme, de kennis en kunde, én de contacten van onze
studenten benutten voor het versterken van de gouden driehoek. Want
talent is het goud van die driehoek."
Anne-Wil Lucas
Woordvoerder Hoger Onderwijs VVD-Tweede Kamer fractie
Reactie gasthoofdredacteur Jet Bussemaker
"Ik kan het niet anders dan met haar eens zijn op dit punt,"
zegt HvA-rector Jet Bussemaker tegen ScienceGuide. "Ik
vind dat dit ook Halbe Zijlstra aan gaat, want kennisbeleid is niet
alleen iets dat Maxime Verhagen betreffen moet. Ik kan me niet
anders voorstellen dan dat Zijlstra dat met mij eens is." In het
HBO-onderwijs gebeurt volgens Bussemaker al genoeg op dit gebied en
daar zou best wat meer aandacht voor mogen zijn.
"Als je ziet wat er op de HvA al gebeurt bij de techniek
opleidingen, maar ook gericht op de creatieve industrie. Juist die
praktische kant van onderzoek op die terreinen, daar kunnen ze in
het WO nog wel wat van leren. Ik denk dat daar ook winst te behalen
is. In de koppeling van meer fundamenteel onderzoek met het
praktijkgerichte van het HBO."
Wat dat betreft vindt Bussemaker het enigszins jammer dat de
HO-woordvoerster van de VVD weer met het voorbeeld van de TU's
komt. "Ik nodig Lucas van harte uit om langs te komen bij het
domein techniek hier bij de HvA. Wat daar aan praktisch onderzoek
gedaan wordt, daar komen ze zelfs van de TU Delft voor langs
om van te kunnen leren en profiteren. Bij deze dus: van harte
uitgenodigd!"