Ten opzichte van 2007 is in 2011 geen significante verbetering
van het aantal Open Access publicaties te zien. Ook de hogescholen
waarvoor het SURF-onderzoek voor het eerst is uitgevoerd, blijven
achter. "In de HBO Kennisbank, waar kennisproducten van hogescholen
worden ontsloten, blijft het aantal open toegankelijke publicaties
en afstudeeropdrachten achter bij het aantal lectoraten en
afgestudeerden."
Nog geen automatisme
In de HBO Kennisbank zijn inmiddels ruim 20.000 publicaties opgenomen. Hoewel de repositories
van 21 HBO-instellingen in deze Kennisbank terecht komen, lijkt nog
veel onderzoek niet openlijk beschikbaar, zo blijkt ook uit
gesprekken van ScienceGuide met betrokkenen in het HBO. Matthijs
van der Schaft van de Hogeschool Utrecht zei daarover
al eens. "Ik denk dat slechts tien tot twintig procent van de
publicaties in de Kennisbank terecht komt. Het zou eigenlijk een
automatisme moeten zijn."
Ook voor het universitair onderzoek geldt dat het percentage
Open Access publicaties achterblijft. "Het totale aantal
publicaties in NARCIS groeit, maar het aandeel dat Open Access
beschikbaar is, blijft constant. Van het aantal publicaties, zoals
geregistreerd voor VSNU-rapportages, komt het aandeel Open Access
voor weinig universiteiten boven de 20% uit. En dat is geen
substantiële verbetering ten opzicht van de monitor van 2007."
Volgens het SURF-onderzoek is één van de redenen hiervoor dat de
NARCIS-website nogal wat onvolkomenheden vertoont. Deze zijn deels
toe te schrijven aan de aanleverende repositories en deels aan de
centrale verwerking van de gegevens die worden opgehaald uit de
repositories. Een belangrijke handicap is het ontbreken van
gezamenlijke werkafspraken die aansluiten bij de laatste technische
ontwikkelingen.
70% Open Access
Hoewel alle universiteiten, de HBO-raad, KNAW en NWO de Berlin
Declaration on Open Access hebben ondertekend, blijven concrete
doelstellingen op dit punt vooralsnog uit. In het SURF-rapport
wordt wel een concreet doel neergelegd. "Vanaf eind 2015 is 70% van
de jaarproductie van Nederlandse onderzoekspublicaties
toegankelijk in Open Access."
Het rapport van SURF doet daarom enkele aanbevelingen om de
toegankelijkheid van Nederlands onderzoek in de toekomst te
vergroten. Zo moet het HO en de onderzoeksinstellingen een
gezamenlijk beleid gaan formuleren en de mogelijkheid tot open
publicatie voor auteurs vergemakkelijken.
Collectieve werkafspraken over de nationale infrastructuur moet
worden gehandhaafd en geactualiseerd. "Maak NARCIS het logistieke
hart voor toelevering aan Google (Scholar), het e-Depot en andere
(disciplinaire) (inter)nationale dienstverleners. Beleg daartoe een
duidelijke, niet-vrijblijvende regiefunctie bij een overkoepelende
instelling."
Het volledige SURF-onderzoek leest u hier