De Tilburgse econoom heeft er binnen 'zijn partij', het
CDA, nimmer geheim van gemaakt dat hij een sociaal leenstelsel bij
de studiefinanciering te verkiezen vindt boven een beurzenstelsel.
Dat het kabinet in een tijd van ingrijpende hervormingen dan ook
toe over gaat deze stelselwijziging door te voeren, kan hij
billijken. Voor de staatsschuldreductie acht hij het een
verstandige stap, ook op de langere termijn.
Waarom acht u als econoom deze ingreep
verdedigbaar?
Ik zie hier twee wezenlijke redenen voor. Allereerst maakt dit
de investeringen in human capital in ons land sterker en
duidelijker. Wij houden ze op peil en kunnen ze zelfs vergroten,
waarbij we de deelnemers aan het hoger onderwijs wel meer laten
bijdragen. Dat is voor de studenten op korte termijn geen
plezierige boodschap, maar juist zij hebben belang bij lagere
schulden de komende decennia en bij meer investeringen in human
capital.
Met de opbrengst kan en moet ons land bovendien de kwaliteit van
het onderwijs versterken. Dat is ook op korte termijn in het belang
van elke student. Zo'n leenstelsel zal tevens het studietempo van
de studenten en het diplomarendement van de hogescholen en
universiteiten een impuls geven. En van de totale kosten voor de
investeringen in het hoger onderwijs zal ook straks nog de
deelnemer relatief een klein aandeel op zich nemen.
Een aanzienlijk deel van de opbrengst zou niet naar HO
of staatsschuld gaan, maar naar het opvangen van de bezuiniging op
het passend onderwijs. Dat is dan economisch gezien minder
'passend'?
Oh nee, dat zie ik heel anders. Die bezuiniging ging voor mij
toch al echt over een grens van wat mij verantwoord leek. Je moet
niet gaan snijden in de onderwijsondersteuning voor de scholieren
met grote problemen en handicaps. En heel economisch geredeneerd
zou ik zeggen: in die onderwijshulp geld te steken, dat
is wellicht vooral te zien als een heel goede investering
om later de instroom in de Wajong zo beperkt mogelijk te
houden!
Wat het kabinet met deze ingreep wel zou doen, is de
schulden van burgers aan te jagen en die via de overheid te
garanderen. Is dat wel logisch in het licht van de euro- en
sovereign debt crisis in Europa?
Daar heeft u wel een punt. Wat hetpakket van VVD en CDA doet, is
het volgende: de schulden die meetellen voor het EMU-saldo bij de
overheid brengt het omlaag en dat is erg verstandig. Het verhoogt
tegelijk wel de toekomstige schulden die studenten en hun
huishoudens van straks zullen moeten afbetalen. Hun verplichtingen
aan overheid gaan daarmee dus over een reeks van jaren wel omhoog.
Hun koopkracht van straks zal dus een beetje slechter zijn dan nu
gedacht.
Er is kortom sprake van een verschuiving van de schuld van de
publieke sector naar de private sector, de studenten van nu en de
werknemers van de toekomst. In die zin past deze ingreep ook wel in
het algemene beleid om de eigen bijdragen in het onderwijs en de
zorg te laten toenemen.
Het totaal van de schulden binnen de samenleving brengt het
kabinet hiermee niet omlaag, dat kan je niet ontkennen. Maar voor
de staatsschuld maakt dit toch echt flink wat uit. Want, let
op, studieleningen tellen niet mee voor het EMU-saldo!
Voortaan zullen zij gelden als toekomstige verplichtingen van
huishoudens aan de staatskas en beïnvloeden daarmee dat saldo niet.
Daarmee is deze ingreep een slimme truc te noemen. Een die ik
bovendien wel verantwoord vind in deze moeilijke tijden.
Maakt deze 'hervorming' het voor toekomstige bewindslieden
niet bijna een onweerstaanbare verleiding om bij financiële
perikelen de collegegelden te verhogen? Via een lening kan men dat
immers best afbetalen, is dan de redenering…… precies zoals David
Cameron doet, Rutte's vriend en
voorbeeld.
Daar zit beslist iets in. De lijn van dit beleid is meer Angelsaksisch dan à la Merkel. De collegegelden
zijn in ons land ook nog relatief laag, althans voor de Nederlandse
studenten en die vanuit de EU. Ik vind het ook moeilijk uit te
leggen, dat de excellente internationale studenten die wij hebben
bij onze faculteit veel meer moeten betalen dan hun collega's uit
eigen land of de EU. Voor ons land en onze universiteiten en
hogescholen zijn die studenten immers onmisbaar in een snel
globaliserende kennissamenleving.