Het Gelijkheidsideaal zit in de haarvaten van de Nederlandse
samenleving. En terecht. Ons land is groot geworden doordat steeds
meer mensen een eerlijke kans hebben gekregen zichzelf te
ontwikkelen. Goed onderwijs is daarbij onmisbaar. En dus moeten
onze scholen (weer) tot de beste scholen van de wereld behoren. Die
ambitie is door de politiek tijdens de afgelopen Politieke
Beschouwingen ook nadrukkelijk vastgelegd in de motie Hamer. Juist
nu we in economisch zwaar weer zitten, moeten we onze basis
versterken. Het is ongelooflijk belangrijk dat we in deze crisis de
samenleving ook perspectief bieden op verbetering.
Dat gaat niet zonder slag of stoot, want nog steeds staat het
principe van gelijke kansen onder druk. Nog steeds hebben kinderen
uit achterstandswijken minder kans op goed onderwijs. Nog steeds
vallen te veel scholieren vroegtijdig uit.
Kwaliteitsimpuls voor onderwijs
Voor de PvdA telt ieder talent. Daarom werkt Ronald Plasterk
hard aan de verbetering van het onderwijs. Met zijn actieplan
leerkracht heeft hij een omslag gemaakt. De leraar staat weer
centraal, er wordt hard gewerkt aan het versterken van de
basiskwaliteiten van leerlingen en de strijd tegen schooluitval
levert steeds meer resultaat op. Die versterkte basis moeten we nu
uitbouwen. Samen met leraren, leerlingen, ouders, schoolbestuurders
en ook andere politieke partijen willen we onze scholen een verdere
kwaliteitsimpuls kunnen geven.
De afgelopen maanden hebben we met veel mensen gesproken. Op
basis daarvan hebben we 3 hoofdopdrachten geformuleerd:
1. Verbeter de kwaliteit van leraren en het
taal- en rekenonderwijs.
2. Zorg dat ieder talent benut wordt.
3. Zet in op wetenschappelijk toponderwijs.
De lerarenacademie
Om met het eerste punt te beginnen. Goed onderwijs begint
en eindigt met een professionele en bevlogen docent voor de klas.
Die docent moet zich gewaardeerd voelen. Dit betekent dat hij/zij
een fatsoenlijk salaris verdient en dat de leraar de ruimte krijgt
te doen waar die goed in is; lesgeven. Daarmee is het kabinet
begonnen. We kunnen echter ook nog extra een sprong maken. De
kwaliteit van de lerarenopleiding moet daarom omhoog en bijscholing
van docenten moet een vanzelfsprekendheid worden.
Daarom willen we een recht op leren voor leraren. Dat
kan door een lerarenacademie te starten. Daar kunnen alle leraren
hun basisvaardigheden bijspijkeren en updaten. Voor hen die nog een
stapje verder willen moeten er mogelijkheden komen om daarbovenop
excellentie programma's te volgen. Zo krijgen we de topleraren die
we nodig hebben. En ja, extra kwaliteit mag ook beloond worden.
Goed rekenen, lezen en schrijven zijn een pure noodzaak voor een
succesvolle schoolcarrière . Daar zet Sharon Dijksma nu vol op in.
Dat is hard nodig ook. Op dit moment staan we in de ranglijst van
OESO-landen 13e. Dat moet op z'n minst een 5e
plek worden. Dat lukt alleen als achterstanden rap worden
weggewerkt. Dus moeten alle kinderen met een taalachterstand op 2
jarige leeftijd naar de voorschool en moet er op alle niveaus en in
alle leeftijdsgroepen extra aandacht komen voor taal en
rekenen.
EHBO-brigade voor zwakke scholen
Ons tweede hoofdpunt luidt dat ieder talent moet worden
benut. Het onderwijs is altijd de emancipatiemachine bij uitstek
geweest. Helaas hapert de motor. In achterstandswijken gaan nog
steeds veel minder kinderen naar HAVO of VWO dan het gemiddelde in
diezelfde stad. Daarom zetten we extra in op het bieden van
maatwerk voor kinderen in deze wijken en op toponderwijs, zodat ook
zij gelijke kansen hebben om hun talenten te benutten. Extra
onderwijstijd, inclusief sport en culturele vorming is daarbij van
groot belang.
Uiteindelijk komt het hier op neer: je postcode moet niet
bepalen naar welk type onderwijs je gaat. Daarom steunen we ook de
aanpak van Lodewijk Asscher in Amsterdam. Hij maakt de prestaties
van scholen openbaar en biedt scholen extra hulp als zij dit nodig
hebben. We moeten ambitie tonen: als je meer geld geeft om
achterstanden weg te werken accepteren we geen lagere
prestaties.
Wij willen naar zijn voorbeeld nu ook landelijk zwakke scholen
steunen door ze met gerichte intensieve hulp veel sneller uit het
slop te trekken. Dat kan door een EHBO brigade met topleraren en
schoolhoofden in het leven te roepen. Zij kunnen ingrijpen op
zwakke scholen voordat ze echt dreigen af te zakken. Dat is hard
nodig, omdat er anders kostbaar talent verloren gaat.
Aanval op uitval
Dat geldt ook voor vroegtijdige schoolverlaters. Zij
verkwanselen hun talent en hebben een grotere kans op werkloosheid.
Daarom wil het kabinet hun aantal halveren. Maar daar houdt het
voor ons niet op. De ambitie van de PvdA is dat het aantal
voortijdig schoolverlaters in 2020 is gedaald tot maximaal 20.000.
Uiteindelijk geldt het principe: "Iedere vroegtijdig schoolverlater
is er één te veel". Bovendien moeten jongeren juist worden
gestimuleerd op school te blijven als er geen zicht is op werk.
Mede daarom worden mogelijkheden om te stapelen en door te stromen
vergroot. Iedereen moet de kans krijgen het beste uit zich zelf te
halen. Dat betekent overigens ook dat ouderen een leven lang moeten
kunnen blijven leren.
Verschil in de top
Dan ons laatste punt. We kiezen voor excellentie in het
Hoger en wetenschappelijk onderwijs. Dat betekent dat we
wetenschappelijke en onderwijskundige prestaties ook serieus nemen
en diversiteit daarin vooral aanmoedigen. Als alles immers ongeveer
hetzelfde moet zijn, is er nergens echt noodzaak tot topprestatie.
Initiatieven als de classificatie van hoger onderwijs in Europees
verband zijn daarbij een pluspunt. Ook onderzoekers in HBO, WO en
bedrijven die topprestaties leveren moeten we optimaal kansen
bieden door te groeien en netwerken uit te bouwen. Hierin mogen we
best het verschil erkennen. Niet elke onderzoeksgroep of
universiteit kan tot de top van de wereld behoren. Maar als
Nederland moeten we willen dat enkelen dat zeker wel doen. Daarom
streven we er naar dat minimaal één universiteit structureel in de
top twintig staat.
Langs deze drie hoofdopdrachten gaan we dus te werk. De ambitie
is hoog: we willen (weer) de beste scholen van de wereld. Maar dat
geldt ook voor de inzet: ieder kind, ieder mens verdient een
eerlijke kans het beste uit zich zelf te halen.
Mariëtte Hamer, Margot Kraneveldt,
Marianne Besselink en Staf Depla
Meer over de motie-Hamer vindt u
hier.