• A
  • A
  • De twee realiteiten van Rinnooy Kan

    - “We bieden iets aan de regering, naast wat we vragen. En nu de politiek zo duidelijk ook zelf het doel van de Top-5 in de wereld heeft vastgelegd, is de vrijblijvendheid voorbij.” Alexander Rinnooy Kan onderstreept in gesprek met ScienceGuide dat de KIA-coalitie voortaan concreet kan en gaat meten wat beleidsmakers en kennispartijen waarmaken van die ‘motie Hamer’-ambitie.

    De KIA-foto noemt hij "een evenwichtsoefening in lastige tijden." De SER-voorzitter en KIA-voortrekker analyseert de reacties op die 'foto' en de actuele thema's van het kennisbeleid: Veerman, EL&I, togaprotest en hetstel uit de crisis.

    "Er zijn twee realiteiten tegelijk aanwezig. Elementen van  de kennissector bewegen de verkeerde kant op. Daar zakken we weg of presteren en investeren niet wat we hadden voorgenomen te doen. Op andere punten zijn er markante prestaties. Die hebben we nadrukkelijk ook genoemd. Wat daar gebeurt dat mag bepaald gezien worden."

    Die twee realiteiten laat de KIA ook internationaal zien, Europees vooral. U geeft scherp aan hoe andere landen keuzen maken, juist nu in deze crisisfase, waar het gaat om kennisinvesteringen met oog op het herstel en hun toekomstige positie. Wij wijzen op ScienceGuide al langere tijd op wat bijvoorbeeld Kanzlerin Merkel en haar minister Schavan hier 'neerzetten'

    "Terecht. Duitsland heeft op dit punt grote beslissingen genomen en de feitelijke optelsom van die investeringen en acties is ook substantieel. Maar ook andere landen slagen er in hoge prioriteit te geven  aan kennis en onderwijs. Maar we laten tevens zien dat sommige anderen dat in de crisis niet meer overeind weten te houden. Dat zie je in Groot-Brittannië bijvoorbeeld nu onmiskenbaar gebeuren.

    Het beeld is dus een mengelmoes van droevig, zeer droevig én positief. Dat geldt voor heel de KIA-foto en daar moeten we conclusies uit trekken. Daarom vragen we niet alleen enkele extra's in middelen en in aandacht, maar bieden ook een volledige inzet die heeft laten zien dat het werkt, waar het werkt en hoe het rendeert voor ons land."

    WC-eend en meetbare reslutaten

    Frans Nauta was bij ons kritisch op het rapport van de KIA-coalitie. "Wij van WC-eend adviseren WC-eend" was zijn toch wat stekelige samenvatting van de KIA-foto.

    "Dat beestje verraste mij een beetje. Het is echt niet zo dat we alleen maar meer van hetzelfde vragen! De KIA-partners leveren zelf een bijdrage die aantoonbaar rendeert. En de prestatie-indicatoren zijn nu zo scherp, dat we elkaar ook echt kunnen en zullen houden aan de realisatie van wat we afspreken.

    Daar hebben de motie Hamer en de omarming van de ambitie daarvan door het regeerakkoord van VVD en CDA ook een instrument voor gegeven nu. Dat moet u dan wel hanteren.

    "Ik ben daarom ook blij dat zulke meetbare punten er nu zijn. Het vrijblijvende is eruit.

    Waar we kunnen geven we aan, waar we staan of waar we heen gaan ten opzichte van die concrete doelstellingen. Waar dat bij de Top-5 van de wereld niet voldoende zeggingskracht zou hebben als vergelijkingsmateriaal voor een klein land, hebben we daarvoor de Top-3 in Europa nu als concreter meetpunt aangenomen. Ook als je bijvoorbeeld op sommige punten de actuele prestaties meet aan het gemiddelde van de hoogontwikkelde landen uit de OECD, geeft dat inzicht in wat ons land toch minimaal zou moeten presteren. Dat gaf al eerder wel eens een ontnuchterend beeld en een reden tot actie."

    Waar speelt dat bijvoorbeeld?

    "We stelden enkele jaren geleden vast dat Nederland bij de bèta-instroom en de studieresultaten in de techniek onder dat gemiddelde was gezakt. Anderen waren tegelijkertijd sterk in opmars, gingen ons snel voorbij. Daar is met kracht aan gewerkt. We doen het als land, zowel in hbo als wo, duidelijk beter. Dat zegt mij ook meteen dat onze boodschap moet zijn: houd de moed er in!"

    Dat mag ook wel want er blijkt een pregnante min te zijn bij een andere indicator. Het particuliere bedrijfsleven maakt de extra investeringen in R&D niet alleen niet waar, het gaat daar zelfs verder omlaag. Dat kan de overheid in tijden als deze nauwelijks blijven 'compenseren'.

    "Dat bleek de zelfde dag als de KIA-foto uitkwam uit nieuwe CBS-cijfers. Je kunt wel enige punten aan geven over hoe die investeringen zijn opgebouwd, maar dan nog is deze ontwikkeling niet positief. Halve excuses zijn niet meer dan dat en ze zijn geen redenen hier een pluspunt in te zien. "

    Ik zeg 'wacht even'

    Dit steekt ook wel af ten opzichte van de uitkomsten op een ander punt. Dat betreft een thema waar juist het onderwijs veel kritiek op kreeg: de uitval. Daar is de verbetering markant.

    "Ja  wat daar gebeurt, werkt dus. De scherpe schijnwerper die daar op is gezet heeft geholpen.  Dat was en is een naar punt en het succes van de 'aanval op de uitval' is vrij markant te noemen.  Het kan dus best!

     De bètatechniek impulsen, de uitval, het ondernemerschap onder jongeren, de prestatie van het onderzoek, dat zijn allemaal zeer wezenlijke punten waar de prestaties echt genoemd mogen worden en die de KIA-foto ook duidelijk laat zien. We vragen daarom niet alleen iets, we bieden ook expliciet zaken aan die werken."

    De cijfers die de KIA-foto bijeen brengt over de kennisinvesteringen door het kabinet vanuit het regeerakkoord spreken niettemin boekdelen. Niet een netto min van 10 miljoen, zoals wel beweerd wordt door kabinetsleden, maar de bezuiniging blijkt vele honderden miljoenen te omvatten. Vooral door het wegvallen van het FES gaat de lange termijn investering in kennis fors naar beneden. Dat is geen beleid als dat van Angela Merkel…..

    "Ik wil daar niet nu al conclusies aan verbinden. Iedereen weet dat het FES-besluit een flinke min inhoudt. Maar ik zeg 'wacht even.' Minister Verhagen is aan de slag, hij moet op zijn nieuwe post hier verdere invulling aan geven, zijn Bedrijvenbrief is in wording. Het is een minister met een stevige ambitie op zijn beleidsterrein, dus ik raad aan even af te wachten en te bezien waar hij mee komt."

    Ruimte bieden aan elkaar voor Veerman

    Dat zal alleen al de moeite waard zijn nu het kabinet zijn innovatievisie wil koppelen aan de reactie op het Rapport Veerman. Wat zegt het voormalig lid van die commissie Alexander Rinnooy Kan daarover? Goed idee van Rutte en Verhagen?

    "Ik ben zeer verheugd over het expliciete commitment van het kabinet aan de aanbevelingen van ons advies. Daar is het regeerakkoord ook helder over, een goede zaak vind ik dit. We moeten elkaar dus de tijd en de ruimte bieden dit nu ook echt waar te maken"

    Voorzitter van die commissie, Cees Veerman, sprak op het 'togaprotest' de grote rede uit. Hem trof vooral een gebrek aan waardering en steun van het kabinet voor de grote bereidheid van heel het hoger onderwijs om met uw rapport voluit aan de slag te gaan. Hij prees in dat verband nadrukkelijk de studenten die over hun schaduw durfden te springen bij uw advies.

    "Ik begrijp wat Cees Veerman bedoelt met zijn speech. Het zal er nu om gaan samen een route uit te stippelen waar het HBO en WO mee aan de slag kunnen. De invulling van de maatregelen en de aanpak moeten nu voorop staan. Een goede invulling van de weg naar het doel waar we allen bovendien achter staan."

    Ik heb u niet in toga gezien in het historische cortège langs de Hofvijver.

    (lacht) Nee, ik had op vrijdagochtend iets anders: in mijn agenda stond de vergadering van het dagelijks bestuur van de SER en die moet ik nu eenmaal voorzitten.


    Gerelateerd nieuws:
    17 november  Kabinet maant Senaat tot haast
    13 november  40 punten over studievoorschot
    13 november  Rumspringa voor de leraar
    11 november  WO studieschuld wordt afbetaalprobleem
    3 november  Jet Deetman
    3 november  Minister Pijlman (D66)?