'Overschot' buitenlandse studenten kost 100 miljoen,
kopte NRC Handelsblad op 2 september. Volgens VVD-kamerlid Anne-Wil
Lucas "moeten we Nederlandse studenten meer stimuleren om naar het
buitenland te gaan". Maar met instemming van Lucas bezuinigde het
kabinet van VVD en CDA in april bijna haar gehele
internationaliseringagenda weg.
Volgens NEWS is het probleem daarom niet een overschot
aan buitenlandse studenten in Nederland, maar een tekort aan
politieke wil om de vele gemotiveerde Nederlandse studenten die
graag naar het buitenland willen daar de kans voor te
geven.
Internationale inzet juist gekort
Onder het kopje 'reorganisatie internationalisering' zette het
Kabinet in april een streep door de 'Huygens' studiebeurzen voor
talentvolle Nederlandse studenten om aan een buitenlandse
topuniversiteit zoals Oxford, Harvard of Cambridge te studeren. Vele andere
organisaties die zich inzetten voor de internationalisering van het
Nederlandse onderwijs, waaronder de Nederlandse Wetenschappelijke
Instituten in het buitenland, werden fors gekort of ontvingen geen
cent meer.
Daar waar de Nederlandse overheid jaarlijks € 6000 per student
bijlegt om EU-studenten in Nederland te laten studeren, krijgen
Nederlandse studenten die een volledige opleiding in het buitenland
volgen met moeite hun studiefinanciering mee. Niet alleen is het
collegegeld in het buitenland vaak hoger, maar ook is de studieduur
langer en is het programma intensiever. Op Zijlstra hoeven deze
studenten echter niet te rekenen. Uitspraken zoals "Nederland wil
tot de mondiale kennis top-5 behoren" blijken loze kreten en de
wens om "Nederlandse studenten naar het buitenland te laten gaan"
holle retoriek.
Scheve balans
Volgens het jaarlijkse NUFFIC onderzoek "Mapping Mobility", dat
de internationalisering van het Nederlandse hoger onderwijs in
kaart brengt, blijft het aantal Nederlandse studenten in het
buitenland achter bij het Europese gemiddelde. Slechts 2,7% van de
Nederlandse studenten studeert - vaak voor slechts enkele maanden -
in het buitenland, terwijl 8% van de studentenpopulatie in
Nederland uit het buitenland komt. De balans is daarmee volledig
zoek.
De passieve opstelling van het Kabinet is slechts één van de
redenen voor deze scheve balans. Op middelbare scholen blijken
decanen onvoldoende in staat scholieren te informeren of
enthousiasmeren over de mogelijkheden van een studie in het
buitenland; de internationaliseringbureaus van universiteiten zijn
weliswaar bedreven in het binnenhengelen van buitenlands talent,
maar besteden weinig aandacht aan de voorlichting van Nederlandse
studenten over een (gedeeltelijke) studie in het buitenland. Na de
financiële kaalslag blijft alleen een woud aan formulieren over
waarin Nederlandse studenten hopeloos verdwalen.
Verwaarlozing ambities
De Nederlandse overheid, maar ook het bedrijfsleven, onderschat
de enorme academische, sociale en culturele waarde van een studie
in het buitenland, en overschat de financiële spankracht van
Nederlandse studenten, waarvan de overgrote meerderheid
uiteindelijk - met een forse schuld - huiswaarts keert.
Zolang het Kabinet zich blijft vastklampen aan de illusie dat
Nederland de concurrentie met de rest van de wereld aan kan gaan
door het buitenland de rug toe te keren, verwaarloost zij niet
alleen haar eigen ambities, maar ontneemt ze ook Nederlandse
studenten de kans om hun ambities te verwezenlijken. In een snel
internationaliserende arbeidsmarkt is dat een prijs die de rent- en
rekenmeesters van CDA en VVD niet moeten willen betalen.
Laura de Landgraaf en Hans Hindriks
Bestuursleden van NEWS, Nederlandse Wereldwijde Studenten