• A
  • A
  • Brein razendsnel gevechtsklaar

    - Uit onderzoek van de Radboud Universiteit blijkt dat onze hersenen bij acute dreiging in een paar seconden ‘gevechtsklaar’ zijn. “We voelen de angst, onze waarneming wordt scherper, ons geheugen versterkt. Maar ons denkvermogen is tijdelijk ingeperkt zodat we vooral heel snel kunnen reageren”, stelt RU-wetenschapper Erno Hermans.

    Vrijwel direct na het zien van iets angstaanjagends reorganiseren de hersenen zich voor een adequate reactie. Dat kan binnen enkele seconden. Deze geïntegreerde staat van lichaam en brein is optimaal om in dreigende situaties te kunnen overleven. Niet eerder brachten onderzoekers dit zo precies in kaart.

    Enge films in de scanner

    Erno Hermans die bij het Donders Institute for Brain, Cognition and Behaviour van het RUMC  werkt, liet zijn proefpersonen enge films kijken in de scanner, waarbij hij keek naar fluctuaties in hersenactiviteit over het hele brein. Dat is een belangrijke nieuwe trend in de neurowetenschappen.

    "Achteraf kun je met statistische methoden achterhalen welke hersengebieden actief waren, en welke hersengebieden met elkaar een netwerk van activiteit vormden. Volgens ons geeft dat een veel beter beeld van hoe hersenen functioneren dan het kijken naar geïsoleerde reacties op specifieke stimuli."

    "Bovendien stelt deze opzet ons in staat om juist de reacties op acute stress te meten. Wij zien andere hersengebieden actief worden dan collega-stressonderzoekers. Wij denken dat dat komt omdat zij stress oproepen door hun proefpersonen constant negatieve feedback te geven op een taak. Dan ontstaat prestatiedruk en gaan mensen harder hun best doen. Dat leidt ook wel tot stress, maar het is niet de acute vecht-of-vluchtreactie waarin wij geïnteresseerd zijn."

    Cortisol en noradrenaline

    Bij de stressreacties in het brein zijn twee belangrijke hormonen betrokken. Cortisol en noradrenaline. Door hun proefpersonen medicijnen te geven die ofwel cortisol, ofwel noradrenaline onderdrukken, konden Hermans en zijn collega's vaststellen dat noradrenaline de acute stressreactie in gang zet.

    Hermans: "Er komt naar aanleiding van acute stress inderdaad veel cortisol beschikbaar in het brein, maar dat is een vrij trage reactie. Noradrenaline wordt direct vanuit de 'locus coeruleus' afgegeven. Het veld is sterk gericht is op de cortisolrespons, maar wij tonen aan dat in de vroege fase van de stressreactie noradrenaline belangrijker is."