Vrijwel direct na het zien van iets angstaanjagends
reorganiseren de hersenen zich voor een adequate reactie. Dat kan
binnen enkele seconden. Deze geïntegreerde staat van lichaam en
brein is optimaal om in dreigende situaties te kunnen overleven.
Niet eerder brachten onderzoekers dit zo precies in kaart.
Enge films in de scanner
Erno Hermans die bij het Donders Institute for Brain, Cognition
and Behaviour van het RUMC werkt, liet zijn proefpersonen
enge films kijken in de scanner, waarbij hij keek naar fluctuaties
in hersenactiviteit over het hele brein. Dat is een belangrijke
nieuwe trend in de neurowetenschappen.
"Achteraf kun je met statistische methoden achterhalen welke
hersengebieden actief waren, en welke hersengebieden met elkaar een
netwerk van activiteit vormden. Volgens ons geeft dat een veel
beter beeld van hoe hersenen functioneren dan het kijken naar
geïsoleerde reacties op specifieke stimuli."
"Bovendien stelt deze opzet ons in staat om juist de reacties op
acute stress te meten. Wij zien andere hersengebieden actief worden
dan collega-stressonderzoekers. Wij denken dat dat komt omdat zij
stress oproepen door hun proefpersonen constant negatieve feedback
te geven op een taak. Dan ontstaat prestatiedruk en gaan mensen
harder hun best doen. Dat leidt ook wel tot stress, maar het is
niet de acute vecht-of-vluchtreactie waarin wij geïnteresseerd
zijn."
Cortisol en noradrenaline
Bij de stressreacties in het brein zijn twee belangrijke
hormonen betrokken. Cortisol en noradrenaline. Door hun
proefpersonen medicijnen te geven die ofwel cortisol, ofwel
noradrenaline onderdrukken, konden Hermans en zijn collega's
vaststellen dat noradrenaline de acute stressreactie in gang
zet.
Hermans: "Er komt naar aanleiding van acute stress inderdaad
veel cortisol beschikbaar in het brein, maar dat is een vrij trage
reactie. Noradrenaline wordt direct vanuit de 'locus coeruleus'
afgegeven. Het veld is sterk gericht is op de cortisolrespons, maar
wij tonen aan dat in de vroege fase van de stressreactie
noradrenaline belangrijker is."