"Op dinsdag 22 november vond het Life Science Momentum plaats in
Rotterdam, met als thema 'Science for Society'. In het World Trade
Center ontmoetten wetenschappers, beleidsmakers, politici en
professionals uit de wetenschapscommuncatie elkaar, om te ontdekken
hoe onderzoek het beste kan worden toegepast voor de samenleving.
Valorisatie, heet dat tegenwoordig en in het geval van wetenschap
gaat valorisatie om het toepassen van verworven kennis voor óf geld
(het bedrijfsleven) óf nuttige toepassingen voor de
maatschappij.
Eerder organiseerde het Rathenau-instituut al de
Valorisatie-parade (zie hier
voor een verslag), en ook op het Momentum was Valorisatie
belangrijk. Zo waren er presentaties over hoe wetenschappelijk
onderzoek toegepast kon worden in richtlijnen voor huisartsen, voor
het ontwikkelingen van nieuwe antibiotica en bij grote bedrijven
als DSM.
De topspreker was Craig Venter, de man die als eerste de hele
DNA-sequentie van een organisme had ontcijferd, belangrijke
bijdragen leverde aan het human genome project en door
middel van synthetische biologie nu zélf nieuwe organismen
ontwerpt.
Maatschappelijke valorisatie: de DNA-labs
Op het Momentum werd ook de Valorisatie Award van het
Netherlands Genomics Initiative (NGI) uitgereikt. Het thema dit
jaar was "Excellentie in maatschappelijke valorisatie", kortom, de
prijs was voor het beste project om wetenschap naar
maatschappelijke projecten te vertalen. Verschillende projecten
werder ingediend onder andere door een aantal genomics-centra die
DNA-labs organiseren.
De DNA-labs zijn oorspronkelijk een idee van twee studenten uit
Wageningen, die eind jaren '90 iets wilden doen aan de teruglopende
studentenaantallen op hun universiteit. Ze vonden dat de
universiteit naar de scholieren toe moesten gaan om nieuwe
studenten te winnen, in plaats van maar te hopen dat scholieren de
universiteit zouden bezoeken tijdens een open dag.
Hiervoor bedachten ze het reizende DNA-lab: een busje vol met
practicum-materiaal en laboratorium-apparatuur, vergezeld door twee
enthousiaste studenten. Dit busje gaat naar de scholen toe, waar de
studenten een experiment met de leerlingen doen, zoals het isoleren
van DNA uit een plant, gecombineerd met voorlichting over de
universiteit.
Dit concept bleek een doorslaand succes. Scholieren vonden het
leuk iets anders te doen dan hun normale lessen; docenten konden
een les aanbieden met materiaal waar hun school nooit over zou
kunnen beschikken; de universiteit was enthousiast over de extra
promotie; de studenten die het practicum gaven vonden het leuk om
een kijkje te nemen in het vak van docent.
Al snel ontstonden er wachtlijsten voor de inschrijving van
scholen, en wachtlijsten voor de studenten die het practicum wilden
geven. Tijdens mijn studie biologie in Wageningen was ik in 2000
één van de begeleiders, een geweldig leuke en leerzame
ervaring.
Snel werd dit initiatief geprofessionaliseerd en momenteel zijn
er 6 genomics-centra van universiteiten die een DNA-lab aanbieden
(Wageningen, Delft, Utrecht, Leiden, Nijmegen en Amsterdam). De
genomics-centra zijn verantwoordelijk voor de inhoud, de
coördinatie wordt sinds 2005 gedaan vanuit het Center for Society
and the Life Sciences (vroeger Center for Society and Genomics),
het CSG. Dit jaar hopen ze de 100.000e leerling te mogen ontvangen,
wat duidelijk maakt dat het concept nog springlevend is.
Valorisatie award voor DNA-labs
Dat vond ook NGI. Ook al waren alle ingediende projecten
interessant, NGI wilde de prijs geven aan het de DNA-labs. Maar een
geldbedrag aan een concept geven is moeilijk, dus werd er lang
getwijfeld of het geldbedrag moest gaan naar het CSG, die de labs
coördineren, of naar het Center for Biosystems Genomics (CBSG) in
Wageningen, waar het allemaal begon.
Uiteindelijk kreeg laatstgenoemde de geldprijs, nadat benadrukt
was dat het geld gedeeld zou worden met alle andere DNA-labs in
Nederland. Hierdoor is er meer zekerheid is dat deze succesvolle
practica de komende jaren ook doorgang kunnen vinden en nog eens
duizenden scholieren met genomics in contact kunnen komen."
Zie voor meer informatie over de DNA-labs de special die het CSG
hierover uitgaf in mei hier.
Eerdere columns van Eva Teuling leest u hier.