• A
  • A
  • OCW kijkt naar langstudeerboete

    - Marja van Bijsterveldt erkent, dat de langstudeerboete voor met name bèta-tech studenten en doorstroom vanuit het MBO lastig is. De onderwijsminister komt met een opvallende suggestie om dit knelpunt op te lossen.

    De minister onderstreept in een vraaggesprek met het blad Forum van VNO-NCW haar pleidooi voor excellentie in heel het onderwijs. Zeker in het HBO en WO, maar ook in de 'toeleveranciers' daarvan.

    Hoogvlakte zonder pieken

    "De OESO zegt dat we het goed doen met het investeren in kwetsbare leerlingen, maar dat we het laten zitten met het stimuleren van excellentie en hoogbegaafdheid. Nederland is een hoogvlakte zonder pieken. Excellente jongeren kunnen de economie aantrekken. Die hebben excellente docenten nodig, en die moet je extra belonen. Dat kan een uitdaging zijn voor andere docenten."

    "Vroeger ging 60 % van de leerlingen naar het middelbaar beroepsonderwijs en 40 % naar algemeen vormend voortgezet onderwijs. Tegenwoordig is dat omgedraaid. Ouders spelen daar een belangrijke rol in. Ondertussen dalen de diplomaresultaten op de havo en het vwo. Daarom worden de eisen aangescherpt."

    Two to tango

    Daarom gaat de minister van OCW uitvoerig in op de positie en kansen van MBO'ers. Dat bedrijven zelf jongeren extra opleiden, omdat men bovenop het nivau van de ROC-opleidingen meer wil, vindt Van Bijsterveldt geen probleem. "Er is niks mis met samen - school en bedrijf - verantwoordelijkheid nemen. De kwalificatieniveaus die het mbo hanteert, komen rechtstreeks uit de boezem van het bedrijfsleven. Leerlingen lopen stages bij bedrijven en oudere werknemers worden een paar dagen per week ingezet om de liefde voor het vak op scholen uit te dragen. Dat laatste mag van mij overigens veel vaker gebeuren."

    Zij raadt daarbij aan naast mensen uit de koepels ook ervaren lieden uit de bedrijven zelf mee te laten doen bij de ontwikkeling van zulke opleidingestrajecten. "Als het beter moet, zijn beide partijen aan zet. It takes two to tango. Wat mij in dit verband opvalt, is dat in de overlegcircuits vaak mensen uit de brancheorganisaties naar voren worden geschoven. Het is volgens mij juist belangrijk om met mensen te praten die met hun poten in modder staan. Die weten het beste wat nodig is."

    Geen vuile handen van techniek

    Juist vanuit het MBO hoopt en verwacht zij een veel grotere doorstroom naar en enthousiasme voor de bèta-tech opleidingen, zowel binnen de ROC's als in het hoger onderwijs. Dat gaat niet vanzelf, zo merkte zij en gaat de betrokken instellingen daarom extra opporren. "De afgelopen jaren hebben we de meest glossy folders zien rondgaan over opleidingen waarvan je denkt: krijgen ze daar later wel een baan in? Scholen worden daarom verplicht om in een soort bijsluiter informatie te geven over de arbeidsmarktkansen."

    "Van techniek krijg je niet altijd vuile handen. Kijk naar ASML. Laat dus als bedrijf zien wat je in huis hebt, zorg dat je open bent. Vroeger waren productiebedrijven zichtbaar in de stad, voordat ze naar buiten werden verplaatst. Jongeren maken daar niet meer automatisch kennis mee. Van die begrippen hoger en lager moeten we ook af. Jongeren van allochtone afkomst en hun ouders hebben maar één doel: een witte boorden vak bereiken. Terwijl een deel van hen veel beter op zijn plaats zou zijn in de techniek."

    Huiverig voor algemene maatregelen

    De vaak wat langere en zwaardere bèta-tech opleidingen zouden echter wel eens flink last kunnen hebben van het ontmoedigende effect van een maatregel als de langstudeerboete, zo houdt VNO-NCW de minister in het interview voor. Zij reageert daar opmerkelijk op. Allereerst werpt zij die gedachte niet van zich af en geeft aan te erkennen, dat hier een lastig probleem en ook een risico voor haar eigen beleidsdoelstellingen ligt ten aanzien van excellentie en bèta-impulsen.

    Maar een oplossing via allerlei uitzonderingsbepalingen in die regeling ziet zij niet zitten. "Ik ben huiverig voor generieke maatregelen, want die schieten vaak hun doel voorbij. Als je alle studenten techniek korting zou geven, krijg je dead weight loss, want een deel zou toch wel kiezen voor techniek." Van Bijsterveldt komt met een andere benadering. Deze zou erg goed passen in de uitwerking van de Human Capital Agenda´s van de topsectoren. De minister stelt het volgende voor te doen: "Ik zie meer in speciale arrangementen die bedrijven zelf kunnen afspreken met studenten." Oftewel: EL&I en de boegbeelden zijn nu aan zet. Weer two to tango dus.