"Docenten mopperen weleens dat de 'jeugd van tegenwoordig'
achter een laptop (tablet, smartphone) zit weggedoken tijdens hun
lessen, maar voor deze nieuwe jongeren is dat logisch. Deze
'digital natives' hebben immers nooit anders meegemaakt dan omringd
te zijn door technologie. Deze technologie stelt hen in staat om
kennis te verwerven, in contact te komen en te blijven met de
wereld om hen heen, en hun creativiteit te ontplooien.
De technologie is voor hen geen belemmering om kennis te
verwerven, maar vormt juist een brug naar die kennis. Technologie
stelt studenten van deze eeuw in staat om zich kennis en inzicht te
verwerven.
In een onderzoek (2011) onder jongeren (die ook
wel Einstein-generatie, Generatie Y of Internet-generatie wordt
genoemd) is gevraagd welke waarden zij belangrijk vinden. De
volgende centrale waarden worden genoemd: authenticiteit, respect,
zelfontplooiing, geluk, gezellig, samen. Deze waarden zijn ook
allemaal terug te vinden in hun gebruik van social media.
Niet hip doen als je het niet bent
Authenticiteit betekent ergens voor staan en duidelijk een eigen
mening hebben: dat is belangrijk. En dat geldt voor iedereen, de
student, zijn vrienden, maar ook ouders en docenten. Voor
communicatie betekent dat een docent die hip doet maar het niet is,
respect verliest. Dat zelfontplooiing van belang is, sluit aan bij
diverse onderzoeken, die uitwijzen dat zelfontplooiing een veel
belangijker drijfveer is voor het leveren van prestaties, dan
beloning (http://youtu.be/u6XAPnuFjJc).
De 21e eeuw is al ruim 10 jaar onderweg. We ervaren
allemaal dat onze samenleving sterk veranderd is onder invloed van
technologie, (mobiele) internet en de opkomst van sociale
netwerken. Dat heeft uiteraard ook invloed op ons werken en leren.
In deze veranderende maatschappij, hebben mensen andere
vaardigheden nodig dan pakweg 25 jaar geleden, nl.
'vaardigheden van de 21e eeuw' of wel '21st century
skills'.
De Universiteit Twente heeft in een literatuurstudie, neergelegd
in de Discussienota 21st Century Skills (2010), de
vereiste competenties geanalyseerd.
Diverse onderzoeken noemen 7 vaardigheden: communicatie,
samenwerking, ICT-geletterdheid, probleemoplossend vermogen,
creativiteit, kritisch denken en sociaal-cultureel bewustzijn als
de belangrijke competenties.
De discussienota concludeert dat 21st century skills
geïntegreerd moeten worden in het curriculum en gerealiseerd
in de kernvakken van de opleiding. Dit vraagt om docenten met 21st
century teaching skills.
ICT op zinvolle manier inzetten
Docenten zouden verschillende onderwijsstrategieën en
beoordelingsprocedures onder de knie dienen te krijgen. Daarvoor
moet de docent zich allereerst de 21st century skills eigen maken
en die kennis vervolgens toepassen binnen zijn onderwijs. Daarvoor
kan gebruik gemaakt worden van het TPACK-model.
Het TPACK-model beschrijft de kennis die een docent nodig heeft
om ict te integreren in zijn of haar onderwijs. Om ict op een
zinvolle manier in te zetten in het onderwijs, moet de docent weten
hoe de vakinhoud inzichtelijk en begrijpelijk gemaakt kan worden
met behulp van ict en welke didactiek het leren van bepaalde
onderwerpen met behulp van ict versterkt.
TPACK-model
Daarvoor is het niet alleen noodzakelijk dat een docent beschikt
over afzonderlijke kennis van ict, didactiek en vakinhoud, maar
juist dat hij begrijpt hoe deze kennisdomeinen - vakinhoud
(Content Knowledge), didactiek (Pedagogical Knowledge) en ict
(Technological Knowledge) - met elkaar samenhangen en hoe deze
samenhangt met de context waarbinnen onderwijs wordt gegeven: de
doelgroep van het onderwijs en de omgeving waarin deze doelgroep
zich bevindt.
Daarom is voor het zinvol en succesvol integreren van ict in het
onderwijs ook kennis van doelgroep, school, infrastructuur en
omgeving noodzakelijk.
Handreikingen voor de docent
TPACK biedt geen competenties maar laat docenten (bij voorkeur
in teamverband) nadenken welke vaardigheden ze nog nodig hebben om
ict echt goed te gebruiken.
SURFacademy biedt de cursus 21eDingen aan, waarmee docenten kennis kunnen
maken met diverse web2.0-tools. 21eDingen biedt de docent
handreikingen op het gebied van techniek (Technological Knowledge)
en didactiek (Pedagogical knowledge) hoe hij zijn vakkennis
(Content Knowledge) effectiever kan overdragen aan en delen met de
student. Docenten (en andere medewerkers van onderwijsinstellingen)
die hebben leren werken met één of meer van de
21eDingen:
- hebben de vaardigheid om deze tools succesvol in hun onderwijs
in te zetten (Technological Knowledge);
- weten hoe ict ingezet kan worden in hun onderwijs en welke
doelen ze hiermee kunnen bereiken (Pedagogical Knowledge);
- hebben meer mogelijkheden om bij te blijven op hun vakgebied
(Content Knowledge);
- hebben meer kennis en kunde van de context waarbinnen het
onderwijs plaatsvind;
- docenten die zonder angst of twijfel durven te experimenteren
met ict-tools;
De docent kan de eDingen inzetten om 21st century skills in het
onderwijs in te bedden (bijvoorbeeld door samenwerking en reflectie
te stimuleren) of om zelf zijn 21st century skills te versterken en
daarmee de kennis van zijn vak te vergroten. Dit stelt hen in staat
om efficiënter en beter onderwijs te geven, dat beter aansluit op
de leefwereld en de behoefte van de student."
Tijdens het Nationaal Congres Onderwijs & Social Media
(31 mei 2012) kunt u kennis maken met deze praktische toolbox en de
praktijkervaringen van Zuyd Hogeschool.
Dit stuk werd geschreven door Margreet van den Berg, Chris Kockelkoren & Judith van Hooijdonk (Hogeschool
Zuyd)